Z górnej półki

A jednak żyje - trylogia [4/10]

2011-05-23T10:17:00.002+02:00

Trzyodcinkowa, antyaborcyjna dysputa Larry'ego Cohena dziwnie na przestrzeni lat ewoluowała: pierwszy film, nakręcony jeszcze w 1974, to niskonakładowa, ale ambicjonalna pozostałość po "Dziecku Rosemary", podczas gdy ostatni, z roku 1987, bezwstydnie ociera się o pełnokrwisty camp.

Cohen, popularny niegdyś scenarzysta telewizyjny i reżyser filmów blaxploitation, nakręcił "A jednak żyje" dla Warner Bros za niemałe - jak na jego ówczesne doświadczenia - pieniądze, które obskurny, niskobudżetowy horror podniosły do studyjnej średniej.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że przy horrorze Cohena swoje pierwsze kroki stawiał charakteryzator Rick Baker, dziś mający na koncie siedem Oscarów, a ścieżkę dźwiękową napisał nadworny kompozytor Hitchcocka Bernard Herrmann. Oglądane po latach "A jednak żyje!" trzyma się w gatunkowych ryzach głównie dzięki ich staraniom: chwytliwy motyw przewodni i złośliwe kadrowanie upiornego noworodka (a to rączka, a to ząbek, zawsze na ułamki sekund) raz po raz ożywiają ospałą, rozlaną narrację. Napięcie towarzyszące oczekiwaniu na fizjonomię potwora okazuje się w pewnym momencie clou seansu. Czy to już, czy już?

Szczęśliwie, świadomość, iż w drugiej odsłonie cyklu podobny chwyt nie mógłby zadziałać, pozwoliła cały schemat urozmaicić. Kontynuacja wykracza poza typowo gatunkowe oczekiwania, stając się nieskomplikowaną dyskusją na temat ochrony życia poczętego. Zabić potwora, czy nie? Myśli? Czuje? Czy można go uczyć, wychować? Kto decyduje o jego życiu? W części trzeciej, zrealizowanej w późnych latach osiemdziesiątych, dylematy te zahaczają o absurd: nakazem sądu ocalałe noworodki zostają pozostawione przy życiu na bezludnej wyspie.

Cohen nie szuka na siłę granicy oddzielającej człowieka od bezmyślnego stworzenia, ale też nie ukrywa po czyjej stronie się opowiada. Każda z par, którym urodziły się zdeformowane dzieci, ma na koncie doświadczenia z antykoncepcją, niedoszłą aborcją albo przynajmniej poważne wątpliwości dotyczące rodzicielstwa. Czy ich perypetie z niechcianymi noworodkami są w tym kontekście przewrotną zemstą natury?

Naiwny, konserwatywny koncept reżysera sprawdza się tak długo, jak długo nie zostaje wyartykułowany wprost. W dwóch pierwszych odsłonach serii Cohen przerabia po prostu czyjeś filmy, dopowiadając im swoisty epilog: jedynka to "Dziecko Rosemary", dwójka - "Wioska przeklętych". Przyczyna powtarzającego się zjawiska (już w finale pierwszej części dowiadujemy się, że podobny niemowlak przyszedł na świat także w innej miejscowości) nigdy nie zostaje dookreślona, pozostając na łasce ówczesnych lęków związanych z testowaniem broni bio-nuklearnej czy szkodliwym działaniem leków (skandal z mutagennym Talidomidem pasuje tu jak ulał).

Problemy zaczynają się w ostatnim odcinku, "Wyspie żyjących", gdzie wsparta eksploatywnym charakterem całej produkcji teza jest już jednoznaczna: winę ponosi producent pigułek antykoncepcyjnych, a czujące i niechciane dzieci ponad wszystko pragną rodzicielskiej miłości.

Ale niesławny finał serii to już materiał na zupełnie inny wpis.

O wydaniu dvd

W 2009 Warner połączył wydanie pierwszej części filmu z dwoma pozostałymi i wypuścił na rynek wydawnictwo typu triple feature. Do każdego z zawartych w wydaniu filmów dołączony jest komentarz Larry'ego Cohena (mówi ciekawie, ale czasami zdarzają mu się wielominutowe przerwy) i zwiastun kinowy. W Polsce żadna z części nie ukazała się na dvd.

Info: 1974/1978/1987, It's Alive/It Lives Again/It's Alive III: Island of the Dead , USA, reż. Larry Cohen

Wydanie: amerykańskie, 2009, It's Alive Collection, Warner

Obraz: 1.85:1

Dźwięk: angielski 2.0

Napisy: angielskie, francuskie, hiszpańskie

Dodatki: Commentaries by writer/director Larry Cohen, Theatrical Trailers

Czas: 91/91/95 minut

Dostępność w Polsce: brak

Zakochana złośnica [4/10]

2011-05-08T19:22:00.003+02:00

Niesamowite szczęście mieli twórcy "Zakochanej złośnicy" - w głównych rolach udało im się obsadzić nieprzeciętnie utalentowanych, ale mało wówczas znanych młodziaków. Jedni swoją szansę wykorzystali, jak Heath Ledger czy Joseph Gordon-Levitt, i poszybowali w kierunku wielkiej kariery, dla innych zaś, jak w przypadku Julii Stiles, była to popularność chwilowa. Cała trójka zagrała jednak koncertowo, ratując tę w gruncie rzeczy niezgrabną i niedoreżyserowaną profanację Szekspira przed całkowitą katastrofą.

Oglądana po latach "...złośnica" to przede wszystkim dwie sceny: "Can't Take My Eyes Off Of You" śpiewane przez Ledgera na boisku i wiersz odczytany w klasie przez Stiles. Dwa skrajne ładunki emocjonalne, dwa popisy aktorskiego sznytu, dziś fetyszyzowane przede wszystkim przez fanatyków zmarłego Ledgera.

Sam film jest jednak zaskakująco niezgrabny, płynący na opadającej już wtedy fali post-Luhrmannowskich uwspółcześnień Szekspira, a jednocześnie niepotrafiący konsekwentnie go zinterpretować. Farsa to czy pean? Sprawę rozjaśnia sam reżyser, który w dokumencie o powstawaniu swojego pełnometrażowego debiutu przyznaje z rozbrajającą szczerością: "Kupiłem sześć książek o kręceniu filmów i przeczytałem je od deski do deski.". Szczęśliwie, dzisiaj kręci głównie seriale.

O wydaniu dvd

Rocznicowa (dziesięciolecie filmu) edycja oferuje dwa retrospektywne dodatki: komentarz twórców i 35-minutowy making of. Oba całkiem treściwe, pełne faktów i anegdot, a jednak... niekompletne. Udziałem w nagrywaniu materiału suplementarnego nie byli zainteresowani Stiles, Gordon-Lewitt ani pozostali członkowie obsady, przez co zdecydowano się na wykorzystanie archiwalnych wypowiedzi promocyjnych.

Info: 1999, 10 Things I Hate About You, USA, reż. Gil Junger

Wydanie: polskie, 2011 (re-edycja), CD Projekt

Obraz: 2.35:1

Dźwięk: angielski 5.1, polski 5.1 i inne

Napisy: polskie, angielskie i inne

Dodatki: komentarz scenarzystek i aktorów, 10 Things I Love About 10 Thing I Hate About You 10 Years Later (35:06)

Czas: 93 minuty

Dostępność w Polsce: j.w.

Sześć dni, siedem nocy [6/10]

2011-05-07T18:08:00.005+02:00

Wiecie jak to jest: bohaterka hollywoodzkiej komedii nie może przeżyć upojnego romansu z nieznajomym, jeśli jej obecny facet czegoś nie przeskrobie. Dlatego w "Sześciu dniach, siedmiu nocach", ostatnim udanym (i jednym z nielicznych udanych w ogóle) filmie Ivana Reitmana, facet (David Schwimmer) wskakuje do łóżka ponętnej brunetki, gdy tylko dowiaduje się, że jego narzeczona (Anne Heche) zaginęła w katastrofie lotniczej.

Przechyliwszy szalę naszej sympatii na jej stronę, twórcy filmu pozwalają przeżyć swojej bohaterce egzotyczną przygodę z przystojnym awanturnikiem (Harrison Ford). Co ciekawe, do konsumpcji pęczniejącej od sensualnych doznań relacji nie dochodzi. Gdy rozbijają się na bezludnej wyspie i w gruncie rzeczy zakochują w sobie, ona stwierdza, że na lądzie czeka na nią narzeczony, a on... to szanuje!

Przyjemnie cnotliwa komedyjka Reitmana z jednej strony przywodzi więc na myśl staromodne hollywoodzkie klasyki, ale już z drugiej jest bardziej wyzwolona od większości komedii współczesnych (dodajmy, że chodzi o te szablonowe, studyjne produkcje, a nie np. o filmy Apatowa).

Można tu usłyszeć "Fuck you!", pomimo ograniczenia wiekowego PG-13, morscy piraci (ależ trio: Temuera Morrison, Cliff Curtis i Danny Trejo) nie tylko groźnie wyglądają, ale też mordują bez litości, a jedną z najbardziej zapadających w pamięci scen jest ta, w której Ford wyjmuje z ciasnych i przemoczonych spodenek Heche... jadowitego węża. "Lepiej, żebym nie widziała jak się uśmiechasz" - mówi nieco zawstydzona, ale bynajmniej nieodczuwająca fizycznego dyskomfortu bohaterka.

Cóż, nie ma to jak oldschoolowy seks!

O wydaniu dvd

Na zachodzie film ukazał się bez dodatków. U nas, tak w dniu właściwej premiery (2004) i obecnej reedycji - także. Dźwięk pięciokanałowy, obraz nieanamorficzny.

Info: 1998, Six Days, Seven Nights, USA, reż. Ivan Reitman

Wydanie: polskie, 2011, CD Projekt

Obraz: 2.35:1

Dźwięk: angielski 5.1

Napisy: polskie, angielskie

Dodatki: brak

Czas: 98 minut

Dostępność w Polsce: j.w.

Prawda przeciw prawdzie [6/10]

2011-04-27T23:20:00.003+02:00

Pięknie sfilmowany remake "Rashomona" Kurosawy traci szansę, by stać się jego zachodnim kontrapunktem już na starcie - ambicje Martina Ritta kończą się na precyzyjnej, ale jednak bardzo dosłownej transplantacji nośnego tematu. Niestety, w przenosinach japońskiej klasyki na amerykański grunt nie widać odautorskiego szacunku do pierwowzoru, jakim lata później wykażą się choćby Martin Scorsese przerabiający hongkońskie "Infernal Affairs" czy Gore Verbinski majstrujący przy "Ringu".

Ritt, wytrawny amerykański mainstreamowiec, który co najmniej dwukrotnie otarł się o wybitność ("Hud, syn farmera", "Szpieg, który przyszedł z zimnej strefy") jest starej daty kowbojem rzadko wyglądającym ze swojego rancza - może i rozumie prawidła westernu (także tego współczesnego, pozbawionego kostiumowej fasady), ale już specyfika kina japońskiego jest mu zupełnie obca.

Filmu Kurosawy nie poddaje więc reinterpretacji, a przenosi w skali 1:1 na własne podwórko. Ta bojaźń okazuje się zgubna - nie licząc chłodnych, wystylizowanych kadrów Jamesa Howe'a, poetyka "Rashomona" nie znajduje zastosowania w jego westernowych realiach. Także sama przypowieść "o doli człowieczej", przez Kurosawę wyciągnięta z czeluści japońskiego folkloru, tu wydaje się raczej nieszczerym plagiatem, aniżeli empatycznym ruszeniem.

To wystawna filmowa zachcianka, jeden z wielu dowodów płytkiego hollywoodzkiego uniwersalizmu, ale "Prawda..." - co znamienne dla wielu filmów amerykańskich tego okresu - broni się rzemiosłem aktorskim. Zwyczajowa gwiazda Ritta - Paul Newman - tym razem zepchnięta zostaje na drugi plan przez jeszcze młodych Laurence'a Harveya i Williama Shatnera i już podstarzałego Edwarda G. Robinsona. Ach, piękne czasy.

O wydaniu dvd

Na zachodzie "Prawdę..." wypuszczono dopiero w 2009, w pakiecie mniej znanych filmów z Paulem Newmanem. Wydanie jest praktycznie gołe, ale za to bardzo dobre technicznie (świetny obraz). W Polsce film się nie ukazał.

Info: 1964, The Outrage, USA, reż. Martin Ritt

Wydanie: amerykańskie, 2009, Warner

Obraz: 1.85:1

Dźwięk: angielski 2.0

Napisy: angielskie

Dodatki: brak

Czas: 92 minuty

Dostępność w Polsce: Nie

Fortepian [9/10]

2011-04-25T14:17:00.006+02:00

Czyżby najbardziej feministyczny film wszech czasów? Tylko pomyślcie: fortepian, symbol kultury i cywilizacji, trafia do dzikiej puszczy, prymitywnego świata, w którym rządzą pierwotne, męskie instynkty. Wraz z nim "zesłana" zostaje tam kobieta, niema z... wyboru, jako jedyna potrafiąca zaklęty instrument ujarzmić. Trudno o manifest płci bardziej wymowny.

Ada, bo tak ma na imię bohaterka, z brukowanej Europy trafia do zapomnianego "nowego" świata, gdzie życie toczy się leniwie pośród deszczu i błota. Campion wielokrotnie podkreśla tę nieprzyjazną topografię, pokazując grzęznące w brudnej brei buty bohaterki - kraina, w której się znalazła, pożąda jej, chce na własność, krępuje ruchy.

Racje Ady tracą na znaczeniu. Warunki dyktuje jej dwóch mężczyzn, z których żaden nie potrafi słuchać. Ten pierwszy, dla którego przybyła, okazuje się apodyktycznym frustratem, drugi zaś pod pretekstem fascynacji nieznanym instrumentem, uwodzi i pożąda. I tak źle, i tak niedobrze.

Reżyserka usiłuje nas wprawdzie przekonać, iż drugi z mężczyzn jest cierpliwym adoratorem i czułym kochankiem, ale on także - mimo szczerych intencji (którym bohaterka w końcu ulega) - nie dostrzega potrzeby niezależności Ady. Jej milczenie można w tym kontekście rozpatrywać jako swego rodzaju świadomą od początku do końca deklarację, ale też jedyną, dość paradoksalną pozostałość autonomii, której fortepian - zależny od innych, przechodzący z rąk do rąk - nie jest jej już w stanie zapewnić.

Wszystko w życiu kosztuje. Także miłość i namiętność. Jak podpowiada zakończenie, ta niezależność, autonomia bohaterki na zawsze zostają gdzieś na dnie oceanu, przytroczone do spoczywającego tam instrumentu.

O wydaniu dvd

Wydana nakładem Optimum dwupłytówka to przeszło cztery godziny dodatków. Zadowoleni będą przede wszystkim fani Campion, która dostaje możliwość omówienia swego filmu w dołączonym do niego komentarzu (wraz z producentką Jan Chapman) i godzinnym wywiadzie. Trochę tu konkretu, mało wspomnień z realizacji filmu, dużo lania wody, ogólników, niezwiązanych z filmem odczuć. Osobne rozmowy przeprowadzono także z Chapman i kompozytorem Michaelem Nymanem, którzy dla odmiany rzucają na "Fortepian" całkiem ciekawe światło. Dopełnieniem całości jest zdecydowanie zbyt króki, 15-minutowy making of. Jest więc naprawdę nieźle, ale zdecydowanie brakuje szerszej perspektywy.

Info: 2006, Optimum

Obraz: 1.85:1

Dźwięk: angielski 5.1 i 2.0

Napisy: angielskie

Dodatki:Commentary by director Jane Campion and producer Jan Chapman, Making of Piano (15:07), Interviews with Campion and Chapman (75:51), interview with Michael Nyman (48:36)

Czas: 116 minut

Dostępność w Polsce:Tak, nakładem Best Film, bez dodatków

Buffalo Soldiers [6/10]

2011-04-21T16:39:00.003+02:00

Film Gregora Jordana miał pecha. Premiera "Buffalo Soldiers" odbyła się na festiwalu w Toronto, 9 września 2001, na dwa dni przed zamachami na WTC i Pentagon. Ze względu na tematykę (przekręty i bumelanctwo w amerykańskiej armii), film stracił jakiekolwiek szanse na kinową dystrybucję w USA. Do Europy, w tym Polski, dotarł dopiero dwa lata później.

Komedia wojskowa Jordana dorobiła się w tym czasie aury tworu kontrowersyjnego, niepokornego, wręcz kultowego. Jakież było moje rozczarowanie, gdy "Buffalo..." okazali się średnio wyrafinowanym spadkobiercą czarnego humoru spod znaku Guya Ritchiego...

Jordan nie jest niestety tej klasy rzemieślnikiem, co dość bezpośrednio przekłada się na szereg słabo zainscenizowanych i poprowadzonych scen. Bywa zabawnie, ale sprytu w tym niewiele. Żołnierze przemycają, ćpają, demolują, nawet się zabijają, ale wszystko to zarysowane jest kreską swobodną, komiksową. Prowokacji tu niewiele. Całość ciągną głównie aktorzy, na czele z bezczelnym Phoenixem i grającym iście coenowskiego idiotę Edem Harrisem. Swoje pięć minut mają też Scott Glenn i Anna Paquin. Dla nich, przede wszystkim, warto.

O wydaniu dvd

Na płycie komentarz reżysera i niemal godzina dodatków video, a jednak panoszy się tu nuda. Jordan, poza kilkakrotnie powtarzanym "to film o żołnierzach, którzy nawet bez wojny potrafią ją sobie stworzyć", ma niewiele do powiedzenia, a jego komentarz trochę się dłuży. Całkiem ciekawy jest za to reportaż z planu, w którym obejrzeć możemy realizację jednej ze scen. Szału nie ma.

Info: 2005, Cinema Club

Obraz: 2.35:1

Dźwięk: angielski 5.1 i DTS

Napisy: angielskie

Dodatki: Director's Commentary, Sundance Channel's Anatomy of a Scene (24:19), Interviews (15:23), Behind the Scenes (4:52), Interview with Gregor Jordan (10:54), Trailer

Czas: 94 minuty

Dostępność w Polsce:Tak, nakładem Monolith, bez dodatków

W matni [4/10]

2011-04-20T10:53:00.005+02:00

Z cyklu: wspomnienia z młodości. Znacie opinię, że "Przerwana lekcja muzyki" to dziewczęca wersja "Lotu nad kukułczym gniazdem"? Idąc tym tropem, "W matni" można czytać jako dziewczęce "Midnight Express". I nie będzie w tym cienia przesady. To nieco już leciwy film, nakręcony w roku 1999, czasach kiedy to Claire Danes była ładniejsza od Kate Beckinsale (dacie wiarę?). Jonathan Kaplan, będąc u kresu swojej reżyserskiej kariery (przynajmniej jeśli chodzi o produkcje kinowe), zrealizował jedną z wielu przygodowych bajeczek ku przestrodze amerykańskiej młodzieży, jakie wypełniały wówczas mainstream.

Pod kątem realizacji "W matni" niczym się nie różni od "Niebiańskiej plaży" - ilustracyjne pioseneczki przeplatają się tu z "nieprzyjemnościami" (karaluchy, fu! niewygodne materace, oj!) niecywilizowanego świata, a upodlone bohaterki zawsze są pierwszej świeżości.

Tu, w przeciwieństwie do "Midnight...", złapane na przemycie sporej ilości narkotyków bohaterki są niewinne. I to w zasadzie ustawia całą opowieść. Jednowymiarowość racji pozbawia film właściwego ciężaru podjętej tematyki. Dziewczynom wolność się należy, kropka. Ale żaden to głos w sprawie korupcji i dysfukcyjności prawa gdzieś na krawędzi świata, a jedynie infantylna, melodramatyczna opowiastka, w której główny złoczyńca posługuje się... anagramem swojego nazwiska, a odkupienie można uzyskać odświętną przemową przed miłościwym władcą.

Sporo tu umowności, sporo banału. Całość jest gładka, schludna, oklejona trochę zapomnianymi już przebojami Sary McLachlan i Sary Brightman, w sam raz na wiosenne wspominki (widziałem to w kinie, w kwietniu 2000 roku, yay!). Wtedy, jak miałem 15 lat, nawet mi się podobało.

O wydaniu dvd

Film wydany także w Polsce, pozbawiony dodatków, technicznie poprawny.

Info: 2002, Fox

Obraz: 2.35:1

Dźwięk: angielski 5.1

Napisy: m.in. polskie

Dodatki: Original Theatrical Trailer, Cast and Crew biography pages

Czas: 96 minut

Dostępność w Polsce:Tak

Operacja Mutant [5/10]

2011-04-18T00:18:00.004+02:00

Alex de la Iglesia debiutował z kopyta. Jego makabreskę sci-fi wyprodukował sam Almodovar, scenograficzny rozmach wskazywał na inspiracje surrealistycznymi dystopiami wczesnych dokonań Jeuneta i Caro, a sam film zdobył sześć nominacji do lokalnych nagród Goya, m.in. za najlepszą reżyserię. Oto na scenie kinowej groteski pojawił się nowy gracz. "Operacja Mutant" to ostentacyjnie tania, pełna czarnego humoru i bezkompromisowej przemocy farsa o wyraźnych zapędach do krytyki politycznej: bohaterami są tu szaleni terroryści-mutanci, którzy w niedalekiej przyszłości trudnią się zamachami na ludzi pięknych i pozbawionych wad. Ale to ledwie wprawka do twórczości de la Iglesii - pokręconego amatora złego smaku i politycznych inklinacji - która sprawdza się na jednym tylko poziomie - niskogatunkowej brei. Dla entuzjastów.

O wydaniu dvd

W Polsce nigdy nie wydana, na zachodzie "Operacja..." przez jakiś czas nie mogła doczekać się dobrej jakościowo edycji. Tymczasem wypuszczona przed paroma laty wersja Metrodome ma usprawniony obraz panoramiczny, pięciokanałowy dźwięk i nie posiada żadnych cięć cenzorskich. W dodatkach znajduje się całkiem zajmujący dokument o realizacji, nakręcony wprawdzie dawno temu dla lokalnej telewizji, ale zaskakująco szczery i... zabawny.

Info: Original Uncut Version, 2008, Metrodome

Obraz: 1.85:1

Dźwięk: hiszpański 5.1

Napisy: angielskie

Dodatki: Making of Accion mutante (27:15), Trailer, Production Design Gallery

Dostępność w Polsce: Nie

Czarny łabędź (2010) **

2011-01-23T18:19:00.001+01:00

"To było doskonałe" - mówi poruszona swym występem baletnica Nina na chwilę przed napisami końcowymi, wywołując niemal odruchowe skojarzenie z finałem "Bękartów wojny" Tarantino. Tam zadowolony z siebie Brad Pitt, dziergając swastykę na czole hitlerowca, stwierdza "Wyszło mi arcydzieło". Siła bałwochwalczej deklaratywności, za pomocą której obaj twórcy komunikują nam swe samozadowolenie, wydaje się w obu przypadkach podobna, ale przepaść jest tu dość głęboka. Quentin puszcza do nas oko, podczas gdy Aronofsky zdaje się mówić całkiem serio.

Było doskonale i nie ma dyskusji. Reżyser nakręcił film wielki. O obsesji, o pasji. O balecie, co samo w sobie predestynować ma go do miana sztuki wyższej. Siądźmy i podziwiajmy, bo oto brawurowa przeciwwaga dla "Zapaśnika", rozegrany na trzy akty poemat szaleństwa i samotności, i tak dalej. Tymczasem "Czarny łabędź" to, jak zgrabnie określił go Bartosz Żurawiecki, co najwyżej "Pianistka" dla ubogich. Wykoncypowany, quasi-gotycki harlequin dla tych wszystkich, którzy czują ciężar swej udręczonej duszy, ale nie potrafią go zważyć. Albo nie chcą.

Bo prawda boli. Oglądać ją niełatwo. Dlatego też cierpienie, choć staje się u Aronofsky’ego jednostką wymierną, przyozdobione jest łabędzimi piórami i sceniczną charakteryzacją. Porusza. Uwodzi, kręcąc na ekranie nie gorsze piruety, niż chudziutka Natalie Portman. Tych dwoje – aktorka w parze z udręczeniem swej postaci – tworzy tu porywający spektakl, który z każdym pląsem wznosi się pod nieboskłon. "Czarny łabędź" to dramat przez duże "d", dramat tak wzniosły i egzaltowany, że każe nam to niejako doszukiwać się w nim świadomej umowności.

Gdy grany przez Vincenta Cassela nauczyciel strofuje swoją podopieczną, można odnieść wrażenie, że za jego pośrednictwem przemawia do nas sam Aronofsky: "To balet, na Boga! Porzućcie kontrolę. Zatraćcie się!". Ale czy naprawdę możemy to zrobić? Owszem, film jego często wpada w teatralną, spływającą absurdem karykaturę (np. w scenie masturbacji Niny, gdy ta nie wie, że w fotelu obok śpi jej matka), ale część tropów wskazuje jednak, że to psychoanaliza na poważnie.

Akcentowane niemal od samego początku lustrzane odbicia, w których bohaterka Aronofsky’ego pojawia się najpierw mimochodem, jakby od niechcenia, by ostatecznie szukać tam własnej (nie)poczytalności, mają być niejako podpowiedzią, że oto przed nami zmaterializowana obsesja – chorobliwe dążenie do perfekcji, które zaowocowało rozpadem ciała i umysłu. Że wszystko to nie dzieje się naprawdę. To obłęd, szatański fantazmat, psychoza wyciągająca swe macki z ponurego lustra, miejsca, w którym rodzą się demony.

Podobnie jak choćby we "Wstręcie" Polańskiego, Aronofsky szuka prawdy o swojej bohaterce właśnie "po drugiej stronie". Częściej pokazuje nam jej odbicie w szklanych taflach, niż ją samą przed nimi stojącą. Czy prawda tkwi właśnie tam? Lustereczko, powiedz przecie, któż szalony jest w tym świecie…? Jeśli tak, jeśli prawda Aronofsky’ego ma być bezlitosna, jeśli niczym lustrzane odbicie akcentować ma obłęd bohaterki uwięzionej we własnej, upiornej fantazji, film ów traktować winniśmy z tą samą powagą, co "Zapaśnika", który konfrontując bohatera z jego obsesjami, opowiadał w gruncie rzeczy podobną historię.

Werdykt jest natychmiastowy. Obrysowany realistyczną kreską zapaśniczy komiks wygrywa przez nokaut z przysadzistym portretem baletnicy wznoszącym się na łabędzich, a zatem lichych i do lotu nieprzystosowanych, skrzydłach. Takie życie. Czasem lepiej dać w ryj, niż kręcić piruety.

Niebrzydkie kaczątko. O Natalie Portman

2011-01-20T12:10:00.002+01:00

"(...) Jej rolę we wchodzącym właśnie na polskie ekrany "Czarnym Łabędziu " traktować możemy dwojako. W filmie Aronofsky'ego skrzydła rozpościera tyleż trawiona obsesją doskonałości baletnica, co świadoma swego talentu aktorka, która bez pardonu pnie się na wyżyny swej popularności. Otrzymany w niedzielę Złoty Glob i upubliczniona krótko wcześniej informacja o ciąży to dopiero początek. Gwiazda Natalie Portman rozbłysła na dobre. Aktorka dojrzała, zakwitła. Stała się kobietą. (...)" Całość TUTAJ.

Konkurs na Blog Roku 2010!

2011-01-11T19:58:00.004+01:00

Uwaga! "Z górnej półki" bierze udział w dorocznym konkursie na Blog Roku, ubiegając się o wyróżnienie w kategorii Kultura. Blog został właśnie zakwalifikowany do drugiego etapu, w którym decydują czytelnicy. W SMS-wym głosowaniu wskażą oni dziesiątkę blogów, które następnie oceni specjalnie wybrany juror (w tej kategorii - Jerzy Stuhr), wyłaniając spośród nich zwycięzcę.

A zatem, Drodzy Czytelnicy! Wszystko w Waszych rękach. Jeśli lubicie czytać "Z górnej półki", zagłosujcie nań w konkursie na Blog Roku 2010 i pomóżcie awansować mu do następnego etapu. To bardzo proste. Wystarczy, że wyślecie SMS o treści E00056 (uwaga! to nie literki "o", a zera!) na numer 7122.

Koszt SMSa to 1,23 zł brutto. Z jednego numeru można oddać tylko jeden głos na dany blog. Głosowanie trwa od dzisiaj do 20 stycznia 2010, o czym będę jeszcze przypominał.

David chce odlecieć, Turysta, Fighter i inne...

2011-01-10T18:14:00.004+01:00

"(...) Było sobie dwóch Davidów. Jeden duży, drugi mały. Jeden kręcił filmy, drugi o tym marzył... Początkujący niemiecki filmowiec David Sieveking nie ukrywa - jest wielkim miłośnikiem swojego imiennika, Davida Lyncha. "Zawsze chciałem nakręcić własne "Blue Velvet", ale brakowało mi mroku i tajemniczości" - mówi niby żartem, niby serio. Patrząc na jego dokument nie trudno pojąć dlaczego. Jest raczej kpiarzem, cynikiem - człowiekiem zdystansowanym, ale jednocześnie ceniącym sobie uzasadniony poklask. Jest urodzonym gwiazdorem, wodzirejem. Gdy w uwiecznioną w jego dokumencie rzeczywistość wkrada się pomysł wyruszenia do Stanów celem poszukiwania inspiracji na promowanych przez Lyncha wykładach o medytacji transcendentalnej, możemy śmiało zakładać, że to nie szczery odruch, że David już wtedy WIEDZIAŁ. O czym? (...)"

Cały tekst TUTAJ, zaś w dziale z recenzjami kinowymi znajdziecie też m.in. "Soul Kitchen", "Zabiłem moją matkę", "Fightera", "Turystę" czy "Weekend".

Filmowi Dziennikarze Roku 2010

2011-01-05T19:42:00.006+01:00

W styczniowym numerze miesięcznika "Press" znaleźć można zbiór głosów do dorocznego plebiscytu na najlepszych dziennikarzy roku ubiegłego. Kilkadziesiąt redakcji, od "Elle" po "Wyborczą", typowało trójkę - ich zdaniem - najbardziej zasłużonych kandydatów do nagrody Dziennikarza Roku 2010. Wygrał, przewagą 32 głosów nad następnym w kolejce, Artur Domosławski za "najważniejsze wydarzenie medialne roku, którym jest książka "Kapuściński non-fiction". Dlaczego o tym piszę? Bo pośród przeszło 130 nazwisk nominowanych publicystów nie znalazło się ANI JEDNO związane bezpośrednio z kinem. Cóż... Prasa filmowa nigdy nie stanowiła przesadnie istotnego i dostrzegalnego odłamu w polskim dziennikarstwie, ale nie znaczy to, że zaistniały constans trzeba akceptować.

Wychodząc sytuacji w sposób minimalny naprzeciw, proponuję prywatną, niezależną listę kandydatów* do lauru Filmowego Dziennikarza Roku 2010** (a przy okazji także jej przeciwwagę - listę tych, którzy w minionym roku powinni wbić głowę w piasek). Bez głosowania i nagrody głównej. Bez gali i fanfar, bez złotego duperela na półkę i czeku na parę złotych. Tak po prostu, w uznaniu dla Waszej pracy.

Poniżej lista wyróżnionych.

1. Błażej Hrapkowicz - za czynny udział w zapoczątkowanej m.in. przez siebie inicjatywie Restartu polskiego kina

2. Łukasz Maciejewski - mimo wszystko, za precyzyjne i elokwentne pióro, które żadnej formy się nie lęka

3. Michał Oleszczyk - za stopklatkowy cykl stymulujących intelektualnie felietonów "Klatka po klatce"

4. Anna Serdiukow - za inspirujące i prowokacyjne wywiady z gwiazdami/decydentami polskiej i światowej sceny filmowej

5. Michał Walkiewicz - za udowodnienie, że populistyczny portal filmowy może dysponować silnym i kompetentnym pionem publicystycznym

ANTYNAGRODA im. Feliksa Falka

1. Marcin Pietrzyk - za asekuranckie, pozbawione wigoru recenzje z cyklu "film nie jest w żadnym wypadku arcydziełem, ale..."

2. Jacek Szczerba - za ślepe, niekompetentne i pełne nieuzasadnionej agresji recenzje na łamach "Gazety Wyborczej"

3. Robert Ziębiński - za wyjątkowo chamskie i tchórzliwe potraktowanie konstruktywnej krytyki ze strony czytelnika

* - kolejność alfabetyczna

** - oczywiście można by się zastanawiać, czy samemu będąc dziennikarzem/krytykiem i znając lub wręcz przyjaźniąc się z częścią wymienionych wypada mi takie zestawienia publikować, ale...

Prawdziwe męstwo (2010) ****

2011-01-02T18:33:00.004+01:00

"(...) Bracia Coenowie raz jeszcze zaśmiali nam się prosto w twarz. Po "...kraju dla starych ludzi", "Tajnym przez poufne " i "Poważnym człowieku " mieliśmy wszelkie prawo oczekiwać, że ich reinterpretacja staroświeckiej kowbojady z Johnem Wayne'em okaże się rzeźnickim, nihilistycznym antywesternem zrealizowanym z pogardą dla podstawowych zasad gatunku. Zapowiadały to poprzednie ich filmy, nieczyste, wymierzone w kino i nas samych, ale też najnowsza historia samego westernu, sugerująca, że dumną niegdyś konwencję można już tylko upadlać. Bo... no właśnie, dlaczego? Bo się skończyła. Zjeździliśmy Dziki Zachód wzdłuż i wszerz. Co było do zobaczenia, widzieliśmy. Wybiliśmy wszystkich Indian, zatłukliśmy plugawych bandziorów, pora więc odwiesić kolta, a gwiazdę szeryfa schować do szuflady. Każdy mądry dawno to zrozumiał. Ale nie Coenowie. (...)"

Całość TUTAJ. W dziale z recenzjami kinowymi znajdziecie z kolei zajawki dwóch tekstów ze styczniowego numeru Filmu. Tym razem ogony - "Ramona i Beezus" oraz "Artur i Minimki 3".

Najlepsze filmy 2010 roku - festiwale

2010-12-31T07:53:00.011+01:00

Kilka postów niżej znajdziecie moje podsumowanie mijającego roku w polskich kinach. 15 tytułów, które uważam za najwartościowsze. Ale... No właśnie, gdybym miał sporządzić listę filmów, które w całym mijającym roku podobały mi się najbardziej, z tamtej piętnastki podkradłbym może 6-7 pozycji. Najlepszych filmów nie było mi bowiem dane obejrzeć w polskich kinach. Zaliczałem je na kolejnych festiwalach, zamkniętych pokazach, czasem przed telewizorem. Część z nich nie doczeka się w Polsce oficjalnej dystrybucji, część obejrzymy pewnie za kilka-kilkanaście miesięcy. Korzystając z okazji, chciałbym Wam polecić te najlepsze, najciekawsze. Lub po prostu - moje ulubione.

Poniżej rzeczona dwudziestka. Tam, gdzie można kliknąć w link, znajdują się recenzje.

1. Blue Valentine (reż. Derek Cianfrance)
2. Wtorek, po świętach (reż. Radu Muntean)
3. Somewhere (reż. Sofia Coppola)
4. Poezja (reż. Lee Chang-dong)
5. Kolejny rok (reż. Mike Leigh)
6. The Loved Ones (reż. Sean Byrne)
7. Łagodny potwór - projekt Frankenstein (reż. Kornel Mundruczó)
8. Scott Pilgrim kontra świat (reż. Edgar Wright)
9. Hanyo (reż. Im Sang-Soo)
10. Potwory (reż. Gareth Edwards)
11. Post Mortem (reż. Pablo Larrain)
12. Ucieknijmy od niej (reż. Marcin Koszałka)
13. Attenberg (reż. Athina Tsangari)
14. Cold Fish (reż. Sion Sono)
15. Meek's Cutoff (reż. Kelly Reichardt)
16. Wściekłość (reż. Takeshi Kitano)
17. Życie z wojną w tle (reż. Todd Solondz)
18. Miasto złodziei (reż. Ben Affleck)
19. 13 Assassins (reż. Takashi Miike)
20. Made in Poland (reż. Przemysław Wojcieszek)

[blu-ray] Obcy Antologia (1979-97) *****

2010-12-30T21:10:00.002+01:00

"(...) LOJALNIE UPRZEDZAM. Jeśli jesteście fanatykami serii i planujecie obejrzeć poniższe wydanie od deski do deski... lepiej biegnijcie do szefa z prośbą o urlop. Minimum tygodniowy. Pod warunkiem, że planujecie na zmianę tylko oglądać, jeść i spać. W przeciwnym wypadku wskazane są dwa tygodnie. Tyle zajęło mi obejrzenie wszystkiego. Dla własnego dobra, przed rozpoczęciem maratonu zróbcie zakupy, poinformujcie znajomych, a na wszelki wypadek spiszcie też testament. Bo tego doświadczenia możecie nie przetrwać - w chwili gdy pierwsza płyta wyląduje w odtwarzaczu, nie będzie odwrotu. (...)"

Całość TUTAJ.

Centurion, Narnia 3 i inne...

2010-12-29T12:35:00.004+01:00

Nowe recenzje kinowe w dziale powyżej: "Centurion", "Jak spędziłem ostatnie lato", Opowieści z Narnii 3", "Poznajcie naszą rodzinkę" i "Mr. Nobody".

Enjoy.

15 najlepszych filmów w polskich kinach w 2010 roku

2010-12-28T13:26:00.008+01:00

Jak zwykle jesteśmy spóźnieni w stosunku do reszty świata. Premiery "Czarnego łabędzia", "127 godzin", "Prawdziwego męstwa" i wielu, wielu innych gorących tytułów dopiero przed nami. Nie znaczy to, że ten rok był stracony. Poniżej skromny wycinek z TOP 15 najlepszych filmów, jakie w mijającym roku mieliśmy okazję obejrzeć na ekranach naszych kina.

"(...) 12. Wyjście przez sklep z pamiątkami (reż. Banksy)
Wspaniała prowokacja, która spycha wyczyny Saschy Barona Cohena do roli prostackich pamfletów. Film Banksy'ego, popularnego twórcy sztuki ulicznej, to wymierzone w nas zwierciadło dowodzące, że o sztuce w gruncie rzeczy nie mamy pojęcia. Ba, nie rozpoznalibyśmy jej, nawet gdyby ugryzła nas, za przeproszeniem, w dupę. Bezpretensjonalne, świeże kino. (...)"

Całe zestawienie znajdziecie TUTAJ.

Tron: Dziedzictwo (2010) **

2010-12-27T10:45:00.001+01:00

"(...) Bohaterowie Kosinskiego bełkoczą swe quasi-polityczne manifesty z taką powagą, jakby naprawdę zagrażała nam inwazja cyberarmii w fosforyzujących kaskach. Z jednej strony ojciec głównego bohatera, Kevin Flynn, który - jak się dowiadujemy - przed laty uwięziony został w Sieci i nigdy z niej nie powrócił. Grający go Jeff Bridges przypomina hipisowskiego mistrza Zen na wygnaniu - przechadza się w swej białej szacie fetyszyzując przeterminowane filozofie. Z drugiej - Clu, program przez niego stworzony, tyran o totalitarnych zapędach, a jednocześnie dość bezbarwny archetyp wszystkich łotrów, którzy kiedykolwiek marzyli o podboju (wszech)świata. Jego również gra Jeff Bridges - odmłodzony o trzy dekady, powściągliwy, karykaturalny w swych egotycznych działaniach. Jeśli dodać, że Bridges wciela się też we Flynna A.D. 1989... cóż, robi się tłoczno. (...)"

Całość TUTAJ.

20 najlepszych wydań DVD/Blu-ray roku 2010

2010-12-23T16:43:00.000+01:00

"(...) W zeszłorocznym podsumowaniu pisałem, że dystrybutorzy w końcu zaczynają dostrzegać potrzeby kolekcjonerów - wydają filmy w ciekawych edycjach, sięgają po zapomniane tytuły, przypominają klasyki, stawiają na jakość. Cóż, w tym roku nie mógłbym już tego powtórzyć. Zebranie 30 wartościowych wydań okazało się na dobrą sprawę niemożliwe. Ostatnich 10 miejsc wypadałoby wtedy wypełnić tytułami, których jakość wydawnicza stanowi minimalny standard, nie zaś powód do zachwytu. Dlatego tym razem zestawienie kończy się na pozycji dwudziestej. (...)"

Listę i resztę artykułu znajdziecie TUTAJ.

Oczy bez twarzy (1960) ****

2010-12-17T15:21:00.008+01:00

O FILMIE

(Les yeux sans visage) 1960, Francja/Włochy. Thriller/horror/dramat. 88'
Reżyseria: Georges Franju. Scenariusz: Pierre Boileau, Thomas Narcejac, Jean Redon, Claude Sautet. Obsada: Pierre Brasseur, Alida Valli, Juliette Mayniel, Edith Scob. Zdjęcia: Eugen Schufftan. Muzyka: Maurice Jarre.

Gdy Georges Franju otrzymał propozycję ekranizacji popularnej powieści grozy Jeana Redona, usłyszał ponoć od producenta trzy wytyczne: żadnej krwi - nie chcemy rozsierdzić francuskiej cenzury, żadnego okrucieństwa wobec zwierząt - nie chcemy denerwować nadpobudliwych Brytyjczyków, żadnych szalonych naukowców - nie chcemy narażać się straumowanym Niemcom. Zasadność owej argumentacji była o tyle kuriozalna, że sam projekt dotyczył historii opętanego lekarza, który torturując zwierzęta, przeszczepiał kobiece twarze. Franju, zakochany w kinie gatunkowym... naturalista, wytycznymi się jednak nie przejął i zrealizował film po swojemu. Z powodzeniem, dość przewrotnym zresztą. Krytycy nie zostawili na nim suchej nitki, publiczność opuszczała salę w zażenowaniu, i tak dalej. Znaczy się, dobry film.

Dziś "Oczy bez twarzy" są dla francuskiego horroru tym, czym dla horroru amerykańskiego "Psychoza" Hitchocka, a dla brytyjskiego "Podglądacz" Powella (co ciekawe, wszystkie trzy filmy powstały w tym samym roku) - nowym rozdziałem, początkiem ery kina bezpardonowego, ukierunkowaniem na zło płynące bezpośrednio z człowieka. Z tą różnicą, że na filmie Franju nikt się swego czasu nie poznał. Dość powiedzieć, że jeden z nielicznych francuskich krytyków, którzy wystawili "Oczom..." pozytywną opinię, o mało nie stracił z tego powodu posady. To zresztą zrozumiałe - zawsze baliśmy się tego, co inne, niepojęte, a jednocześnie przyziemne i namacalne. W kraju, w którym poziom filmowej dosadności wyznaczał wówczas kryminał Henriego-Georgesa Clouzota "Widmo", a wszystkie oczy śledziły poczynania nowofalowców, film tak bezwstydnie odwołujący się do klasycznych form narracyjnych, a jednocześnie niespętany psychosomatycznymi lękami, z miejsca skazany był na ostracyzm.

Zupełnie bezpodstawnie. Jeśli "Oczy bez twarzy" wyróżniają się czymś na tle "Psychozy" i "Podglądacza", to tym, że są filmem w gruncie rzeczy empatycznym. Franju nie kładzie akcentu na atrakcyjnej postaci impulsywnego psychopaty, nie stara się przeniknąć jego duszy. U niego w centrum zainteresowania pozostaje ofiara - córka chirurga plastycznego, której twarz uległa oszpeceniu w straszliwym wypadku. Owładnięty obsesją ojciec usiłuje jej to za wszelką cenę wynagrodzić - porywa młode dziewczęta, operuje, a ściągniętą z ich twarzy skórę próbuje przeszczepić córce. Bez powodzenia. Dramat dziewczyny jest podwójny - jej szczęście (czyt. społeczna akceptacja) uzależnione jest od niedoli innych (na co do pewnego momentu się godzi), podczas gdy ona sama pozostaje bezwładną marionetką w rękach egoistycznego perfekcjonisty szukającego zbawienia (to on kierował autem, gdy doszło do wypadku).

W innych rękach fabuła literackiego pierwowzoru Redona najpewniej zasiliłaby szeregi typowej hollywoodzkiej pulpy, z dogorywającym Belą Lugosim lub Borisem Karloffem w roli szalonego doktora. Ale Franju, choć nigdy nie krył inspiracji kinem gatunków, cierpienia innych nie zwykł traktować jako instrumentu niezbędnego do osiągania banalnych kulminacji. Wystarczy przyjrzeć się jego filmografii - bohaterem jego poprzedniego filmu, pełnometrażowego debiutu "Głową o mur", był młody chłopak przymusowo osadzony w szpitalu psychiatrycznym, a sporej popularności przysporzył mu swego czasu wstrząsający 20-minutowy dokument "Krew bestii", wypełniony obrazami mordowanych w paryskiej rzeźni zwierząt i... dzieci bawiących się na placach zabaw. Dokumentalistyczny sznyt nigdy go zresztą nie opuścił - "Oczy bez twarzy" tyleż traktować można jako fantazyjne kino grozy (na myśl przychodzą dokonania Pabsta czy Langa), co realistyczny, zatopiony w odniesieniach do europejskiej ówczesności traktat o niegodziwości ludzkiej natury.

Czy doktor Genessier i jego zbrodnicze metody to upiorne wspomnienie oświęcimskich praktyk Josefa Mengele? Czy obojętność z jaką chowa on w rodzinnej krypcie obcą dziewczynę w miejsce swojej córki nie jest komentarzem do bierności względem okrucieństw hitleryzmu? Jedno jest pewne. Mimo, iż w odróżnieniu od wspomnianych filmów Hitchcocka i Powella, "Oczy bez twarzy" operują dość powierzchowną psychologią, Franju udaje się osiągnąć to, do czego osławione dzieła jego kolegów nigdy nie dorosły - zdemitologizować, obnażyć filmowe zło, ukazując je z chłodnej, przyziemnej, ale i zwyczajnie mało pociągającej perspektywy. Pozostający w centrum tamtych opowieści Norman Bates i Mark Lewis fascynowali swym wyrafinowanym odczłowieczeniem, bo na ekranie nie mieli właściwej przeciwwagi. Potęgujący cierpienie swej córki doktor Genessier budzi w tym kontekście już tylko odrazę.

WYDANIE DVD

(Criterion Spine #260) 2004, Criterion
Obraz: 1.66:1
Dźwięk: francuski 1.0
Napisy: angielskie
Dodatki: Blood of the Beasts (Le Sang des bêtes), Georges Franju’s 1949 short documentary about the slaughterhouses of Paris; Archival interviews with Franju on horror, cinema, and the making of Blood of the Beasts; Excerpt from Les Grands-pères du crime, a documentary featuring Eyes Without a Face writers Pierre Boileau and Thomas Narcejac (Diabolique, Vertigo); Theatrical trailers; Stills gallery of rare production photos and promotional material; New essays by novelist Patrick McGrath and writer and film historian David Kalat
Dostępność w Polsce: Nie

Film można obejrzeć w świetnym jak zawsze wydaniu z serii Criterion. Na jego potrzeby gruntownie odrestaurowano i poddano obróbce cyfrowej obraz, który nie traci przy tym nic ze swojej surowości (wrażenie to wzmaga staroświecki, jednokanałowy dźwięk). Na płycie znajduje się kilka wartych uwagi ciekawostek - wspomniany dokument "Krew bestii" z 1949, wywiady z Franju i scenarzystami "Oczu...", którzy pracowali wcześniej między innymi przy "Zawrocie głowy" Hitchcocka i "Widmie" Clouzota. Do tego książeczka z krytycznofilmowymi esejami m.in. krytyka i historyka filmu Davida Kalata.

W Polsce oczywiście nie do kupienia.

Nowe recenzje dvd/blu-ray

2010-12-09T12:00:00.008+01:00

[dvd] Znudzony na śmierć - sezon 1 (2009) - serial **** ; wydanie ***

"(...) "Znudzony na śmierć" to zaskakująca skarbnica filmowych fantazji, z których największa - spełnione marzenie Woody'ego Allena o zostaniu prywatnym detektywem - pozwala nam uwierzyć, że tą zmitologizowaną przez czarne kryminały profesją mógłby się zajmować każdy z nas. Wystarczy tylko impuls. Tyle przynajmniej potrzebował główny bohater serialu, Jonathan Ames, by zamieścić ogłoszenie na jednym z internetowych portali. Owszem, to nielegalne i niebezpieczne, a jemu daleko do filmowych asów, ale ileż zdrowej satysfakcji i ekscytacji potrafi przynieść! Zwłaszcza komuś tak znudzonemu swymi niepowodzeniami, jak Ames. (...)"

(...)

Pośród dodatków kilka użytecznych drobiazgów. Najciekawsze są oczywiście komentarze do wybranych odcinków - pierwszego, trzeciego, szóstego i ósmego. W nagrywaniu każdego z nich brali udział Jason Schwartzman i Jonathan Ames, dodatkowo w każdym towarzyszył im reżyser danego odcinka, z wyjątkiem ostatniego, gdzie trio uzupełnił Ted Danson. Łącznie są to prawie dwie godziny nagrań - ciekawych, może nie dogłębnych, ale z całą pewnością obfitujących w informacje i anegdoty z planu. Ames i Schwartzman chętnie zresztą żartują, co szybko udziela się ich gościom i samo w sobie wprowadza atmosferę rozluźnienia - nie czujemy się jak na nudnym wykładzie. (...)"

Całość TUTAJ a poniżej recenzje:

[blu] Pacyfik (2010) - serial **** ; wydanie ****
[dvd] The Runaways. Prawdziwa historia (2010) - film *** ; wydanie *
[dvd] Zawrócony (1994) - film **** ; wydanie *
[blu] Fantazja (1940) - film **** ; wydanie ***
[dvd] Jutro będzie futro (2010) - film ** ; wydanie **

John Carpenter, vol. 1 (1974-1979)

2010-11-27T19:29:00.002+01:00

Ciemna gwiazda (1974) ***
Atak na posternek 13 (1976) ***
Ktoś mnie obserwuje (1978) ***
Halloween (1978) ****
Elvis (1979) ***

Pierwszych pięć lat w filmografii Johna Carpentera to prawdziwy misz-masz: pół-amatorska parodia sci-fi, b-klasowy sensacyjniak, thriller w stylu Hitchcocka, dwuipółgodzinna biografia Elvisa i jeden tylko horror, ale za to determinujący dalszą jego twórczość.

O FILMACH

Jego pełnometrażowy debiut (wcześniej było kilka krótkich metraży, dziś niedostępnych), "Ciemna gwiazda", to triumf kina niezależnego - zrealizowana drogą chałupniczą, za niewiarygodnie niską kwotę 60 tysięcy dolarów, farsa sci-fi okazała się względnym sukcesem artystycznym i trendsetterskim zbiorem patentów. Pracujący przy filmie Dan O'Bannon został później podchwycony przez duże studia do napisania "Obcego" i realizacji efektów specjalnych w "Gwiezdnych Wojnach". Przy pracy nad nimi do tego stopnia nie szczędził zapożyczeń ze współpracy z Carpenterem, że dziś "Ciemna gwiazda" może być rozpatrywana bardziej jako parodia właśnie tych dwóch filmów, niż zamierzona pierwotnie satyra na "Odyseję kosmiczną" Kubricka.

Film nie odniósł jednak spodziewanego sukcesu komercyjnego, co spowodowało, że kolejny projekt Carpentera, "Atak na posterunek 13", został sfinansowany przez firmę prywatną. Początkowo pomyślany był on jako klasyczny western hołdujący standardom Johna Wayne'a, ale w obliczu ograniczonego budżetu (100 tysięcy dolarów) zdecydowano się na uwspółcześnienie realiów przy zachowaniu samych tylko narracyjnych archetypów kina kowbojskiego. Powstała przyzwoita strzelanka, która po latach nie dorasta jednak do wydanej nieco na wyrost opinii jednego z najlepszych filmów exploitation, której to "...posterunek 13" doczekał się dopiero w Europie (w Stanach film, przynajmniej początkowo, sprzedał się średnio).

Sukces finansowy i sprawne operowanie niewielkimi pieniędzmi sprawiły, że w stronę Carpentera spojrzało studio Warnera. Wyprodukowany przez nich i zrealizowany w telewizyjnej manierze (film miał być - i został - sprzedany stacji NBC) thriller "Ktoś mnie obserwuje" to spóźniony, inspirowany bezpośrednio "Oknem na podwórze", ukłon w stronę Hitchcocka. Carpenter z powodzeniem powiela tu jego realizatorskie schematy, ale już do względnej innowacyjności hołdów składanych przez takiego Briana De Palmę (zwłaszcza w "Przebraniu mordercy" czy "Świadku mimo woli") się nie zbliża. Film przez wiele lat uznawany był przez fanów Carpentera za zaginiony klasyk - dopiero w 2007 roku Warner wydał go na dvd.

Nakręcone w tym samym roku "Halloween" to już prawdziwy kamień milowy - zarówno w karierze Carpentera, jak i samym gatunku, który doczekał się tym samym amerykańskiego odpowiednika giallo - slashera. Sam reżyser przyznaje się zresztą do szerokich inspiracji włoską konwencją, podkreślając m.in. że popularny motyw muzyczny do swego filmu oparł na "Suspirii" Argento. Film, za przeszło 300 tysięcy dolarów (co było kwotą i tak skromną) wyprodukowano niezależnie (producentów, podobnie jak wcześniej Warnera, przyciągnął sukces "Ataku na posterunek...", ale i zaangażowanie w projekt samego Carpentera, który swej wielkiej szansy postanowił nie zmarnować), co rychło pociągnęło za sobie jeszcze tańsze naśladownictwa, z których bodajże najgłośniejszym pozostaje "Piątek trzynastego".

Zanim wysiłek włożony w "Halloween" się ostatecznie zwrócił (wpływy powyżej 60 milionów dolarów), Carpenter wyreżyserował jeszcze jeden film telewizyjny - biografię Elvisa Presleya, która pozostaje bodajże jedynym niegatunkowym dokonaniem w całym jego dorobku. "Elvis" to doskonale przeciętny dramat telewizyjny (pełen potknięć i nieścisłości), który jednak swego czasu zyskał uznanie w oczach zarówno widzów, jak i krytyków. Spora w tym zasługa Kurta Russella (z którym Carpenter stworzy później swoje najlepsze filmy), odgrywającego postać Presleya z taką brawurą, że jeszcze nie raz powróci ona w jego karierze, w taki (dubbing w "Forrescie Gumpie") czy inny ("3000 mil do Graceland") sposób.

O WYDANIACH

Z wymienionych filmów, największej ilości wznowień i reedycji doczekało się rzecz jasna "Halloween", z których osobiście polecam 30th Anniversary Commemorative Edition (combo dvd + blu-ray) - pakiet zawiera 6 płyt, w tym trzy wersje pierwszego "Halloween" - kinową, reżyserską i telewizyjną, część 4 i 5 serii, świetny pełnometrażowy dokument "25 Years of Terror" i całą masę dodatków.* Całość w pudełku z... gumową maską. Satysfakcjonujące wydanie ma też "Atak na posterunek 13", które zawiera m.in. reżyserski komentarz i wywiady z twórcami. "Ciemną gwiazdę" można z kolei dostać w wersji reżyserskiej, która różni się nieco od kinowej (tu wycięto, tam poprawiono, itp.), ale za to bez ciekawych suplementów. Najskromniejszych edycji doczekały się filmy telewizyjne Carpentera - "Ktoś mnie obserwuje!" (w dodatkach wywiad z reżyserem) i "Elvis".

W Polsce swego czasu na dvd wydany został tylko... "Atak na posterunek 13".

* dwa minusy - brak drugiej płyty z releasu "25 Years of Terror" i paru fajnych rzeczy z poprzedniej, 25th Anniversary Edition.

Ulubione sceny filmowe #8

2010-11-24T22:35:00.000+01:00

Przypadek #8: Łatwa dziewczyna. W piątek film wchodzi do kin. Dlaczego warto go obejrzeć, piszę TUTAJ. Powyżej jedna z początkowych scen, która zdobyła mnie z marszu - Emma Stone to prawdziwy huragan. Energii, seksu, humoru.

Białe kruki: TRON - 20th Anniversary Collector's Edition

2010-11-23T18:46:00.005+01:00

FILM

(TRON) 1982, USA. Sci-fi. 96'
Reżyseria i scenariusz: Steven Lisberger. Obsada: Jeff Bridges, Bruce Boxleitner, David Warner, Cindy Morgan. Zdjęcia: Bruce Logan. Muzyka: Wendy Carlos.

Wydawać by się mogło, że nadchodząca premiera "TRONa: Dziedzictwa" to idealna okazja, by na blu-rayu wypuścić reedycję części pierwszej, dziś dawno już niedostępnej w rynkowym obiegu. Tymczasem, na miesiąc przed premierą daaawno zapowiadanego sequela, Disney wciąż jeszcze nie opublikował oficjalnej informacji w tej sprawie, co dziwi o tyle, że jest to standardowa akcja promocyjna. Wychodzi nowy "Terminator"? Dostaniemy pozostałe w szpanerskim pudełku. W kinach wyświetlają czwartego "Indianę Jonesa"? Nie powinniśmy przegapić nowych wydań pozostałych trzech. I tak dalej.

"TRONa" jednak zbyt szybko się nie doczekamy. Film jednorazowo wyświetlono przed paroma miesiącami w parku tematycznym Disneya i... tyle. Zero dalszych planów, zero informacji. Czyżby zgromadzeni na sali widzowie śmiali się do rozpuku? Teoretycznie nie powinno to nikogo zdziwić. Twór Stevena Lisbergera jest owocem swoich czasów, który w oczach dzisiejszego widza dawno już zgnił. A podniesienie go do formatu HD... cóż, mogłoby tylko wyostrzyć jego słabości, których - przy całej kultowej otoczce - mu nie brakuje. W tym kontekście niewypuszczanie oryginału przed kinową premierą "Dziedzictwa" wydaje się całkiem rozsądne - archaiczna grafika komputerowa potrafiłaby zniechęcić nie jednego miłośnika formatu 3D.

WYDANIE DVD/BLU

(20th Anniversary Two-Disc Collector's Edition) 2002
Obraz: 2.20:1
Dźwięk: angielski 5.1
Napisy: angielskie, francuskie, hiszpańskie
Dodatki: Commentary by Steve Lisberger, Donald Kushner, Harrison Ellenshaw and Richard Taylor, The Making of TRON (88:17), Deleted scenes (with introduction), Still galleries, Storyboard-to-screen comparisons, Early computer graphic demos, Alternate music cues, Trailers
Dostępność w Polsce: Tak (Out of print)

Kiedy więc? Gdy sequel się już sprzeda? Czy w ogóle? Całego zamieszania nie byłoby, gdyby nie fakt, że dzisiaj - osiem lat po premierze dwupłytowej edycji kolekcjonerskiej w USA (mlask, spójrzcie na dodatki po prawej) - film jest nie do kupienia. Owszem, okazjonalnie dostać można go na e-bayu czy markecie Amazonu, ale ceny pojedynczej (używanej!) sztuki wahają się od 30 do 50 funtów (150-250zł). Nówka to nawet 300zł i więcej. Także w Polsce nie da się "TRONa" nigdzie nabyć, nawet na Allegro nikt go nie wystawiał w ciągu ostatnich kilku miesięcy. To dobra okazja, by przejrzeć Wasze kolekcje - może siedzicie na żyle złota!

Seks w wielkim mieście 2 (2010) i inne recenzje blu/dvd

2010-11-22T20:55:00.001+01:00

[blu] Seks w wielkim mieście 2 (2010) - film * ; wydanie ***

"(...) Totalna katastrofa. Michael Patrick King potrzebował tylko (choć podczas oglądania jest to "aż") 146 minut, by ostatecznie pogrzebać wszystko, o co realizowany przez sześć lat serial walczył. O ile pierwszy kinowy "Seks..." wypadało uznać za przykrą wpadkę lub po prostu nieudany powrót, drugi jest li tylko bezczelnym i nieodwracalnym dla telewizyjnego oryginału żerowaniem na jego franczyzie. Tutaj nikt już nie udaje - chodzi przede wszystkim o kasę. Seksualne wyzwolenie, kulturowa prowokacja, satyra na mieszczańską obyczajowość? Wszystko to idzie w odstawkę, co potwierdza już skrząca się diamentami czcionka w czołówce filmu. Liczy się blichtr. Grunt, by zrobić odpowiednie zbliżenie na złote szpilki od Vuittona i zapłakać nad plamą na kremowej sukience Valentino.

(...)

Na płycie Blu-ray znajdziemy sporo dodatków (na dvd nie ma ich w ogóle). Zacząć warto od komentarza reżyserskiego, który stanowi najbardziej kompetentny materiał w całym wydaniu. Michael Patrick King skupia się na najistotniejszych zagadnieniach swojego filmu, od wspomnień z planu, po szczegóły techniczne. Dalej czekają na nas dwa prowadzone przez niego materiały typu sit'n'chat. Przez dwa lata może zdarzyć się tak wiele (26:02) to rozmowa reżysera z Sarah Jessicą Parker, w której oboje wspominają pracę nad filmem, z kolei w Mężczyznach Seksu w wielkim mieście (28:46) Kingowi towarzyszy Mario Cantone, chętnie rozpamiętujący postacie kochanków, którzy pojawili się w serialu (nie filmie!) na przestrzeni jego sześcioletniej realizacji. Oba materiały, podobnie jak sam film, są dość sztuczne i wymuszone w swym niezobowiązującym, quasi-obrazoburczym podejściu do tematu, co bolesne jest o tyle, że trwają łącznie prawie godzinę. (...)"

Całość znajdziecie TUTAJ. Poniżej zaś odnośniki do recenzji:

[blu] Koszmar z ulicy Wiązów (2010) - film *** ; wydanie ***
[dvd] Instynkt wilka (2007-08) - filmy **** ; wydanie *
[dvd] Kwiat pustyni (2009) - film ** ; wydanie *
[dvd] I Love You Phillip Morris - film **** ; wydanie **
[dvd] Czwarty stopień - film * ; wydanie *

Wejście smoka (30th Anniversary Edition)

2010-11-16T21:04:00.001+01:00

O FILMIE

(Enter the Dragon) 1973, USA. Kino akcji. 98'
Reżyseria: Robert Clouse. Scenariusz: Michael Allin. Obsada: Bruce Lee, John Saxon, Jim Kelly, Kieh Shih, Bolo Yeung. Zdjęcia: Gil Hubbs Muzyka: Lalo Schifrin

Ponadczasowa estyma "Wejścia smoka" wydaje się cokolwiek przesadzona. Film Roberta Clouse'a ani nie wyróżnia się na polu kina kopanego, ani nawet nie jest najlepszym filmem z udziałem Bruce'a Lee. Co jednak czyni go wyjątkowym, to właśnie jego obecność - magnetyczna, wyrastająca ponad ekranową egzystencję typowego bohatera kina sensacyjnego. Celnymi kopniakami Lee przebił się do masowej świadomości - pokoleniu naszych ojców pomógł uwierzyć, że siła pięści to także siła intelektu, a swoich następców uczył (z różnym rezultatem), że sztuki walki nie da się wykuć na pamięć, trzeba ją zrozumieć.

"Wejście smoka" nie jest jednak jego szczytowym osiągnięciem. Wręcz przeciwnie, w pewnym stopniu sprzeniewierza się talentowi i ambicjom Lee, a dla niektórych jest wręcz objawem jego próżności. Zafascynowani talentem chińskiego zabijaki Amerykanie zdecydowali się na realizację filmu akurat w chwili, gdy Lee kręcił w Hongkongu swoje niedoszłe opus magnum - "Grę śmierci". Skuszony perspektywą zaistnienia w Hollywood ("Wejście..." miało być pierwszą mainstreamową produkcją z azjatyckim aktorem w roli głównej), przerwał prace nad swoim filmem. Do wymarzonego projektu nigdy nie powrócił* - krótko po ukończeniu zdjęć do "Wejścia smoka" zmarł. Gdy trzy i pół tygodnia później, w kontrowersyjnych okolicznościach (pojawiły się pogłoski, że za śmierć Lee odpowiadają chińskie triady) film wszedł na ekrany, publiczność oszalała.

Dlaczego? Tego dowiecie się z dwupłytowego wydania "Wejścia...", wypuszczonego przed siedmioma laty z okazji 30 rocznicy jego powstania. Sam film, wbrew pozorom, odpowiedzi na pytanie o istotę fenomenu Lee nie udziela. Jego udział w pierwszym - jak podkreśla się w niemal każdym zwiastunie - wyprodukowanym przez hollywoodzkie studio filmie kung fu jest cokolwiek... niespełniony. Producenci "Wejścia...", pełni niewiary w komercyjny potencjał znanego wówczas głównie na dalekim wschodzie aktora, dali mu wsparcie w postaci telewizyjnego bożka Johna Saxona i wschodzącej gwiazdy kina blaxploitation Jima Kelly'ego. Zupełnie niepotrzebnie - hipnotyzująca persona Bruce'a zepchnęła ich do roli drugoplanowych wyrobników.

Więcej o kulisach powstania samego filmu dowiecie się ze standardowego komentarza i półgodzinnego making of - oba nagrane z okazji trzydziestolecia "Wejścia...", zbudowane na zasadzie ciągu wspomnieniowych anegdotek. W komentarzu posłuchać możemy wywodów producenta Paula Hellera (z gościnnym udziałem scenarzysty Michaela Allina), w dokumencie zaś towarzyszą im m.in. John Saxon, kompozytor Lalo Schifrin, przyjaciel Lee James Coburn, karateka Robert Wall (w filmie grał rolę opryszka O'Hary) czy Sammo Hung Kam Bo.

WYDANIE DVD/BLU

(30th Anniversary Two-Disc Special Edition) 2003 - dvd, 2007 - blu-ray, Warner Home Video
Obraz: 2.40:1
Dźwięk: angielski 5.1, francuski, włoski 1.0
Napisy: angielskie, francuskie, włoskie, niemieckie, hiszpańskie, arabskie, bułgarskie, rumuńskie, holenderskie
Dodatki: Commentary by Paul Heller, Blood and Steel: Making of 'Enter the Dragon' (30'13), Bruce Lee: In His Own Words (19'20), Linda Lee Cadwell interview gallery (16'04), 1973 featurette (07'39), Backyard workout with Bruce (01'53), Curse of the Dragon (87'27), Bruce Lee: A Warrior's Journey (99'58), Theatrical trailers (03'27), TV spots (05'45)
Dostępność w Polsce: Tak

Najciekawsze materiały tego wydania nie dotyczą jednak filmu, a samego Bruce'a. Znajdziecie wśród nich 20-minutowy mini-dokument "Bruce Lee: In His Own Words" zawierający miks jego archiwalnych wypowiedzi, niewiele krótszy wywiad z jego ówczesną żoną Lindą Lee Cadwell, a także krótki reportaż z czasów premiery filmu i prawdziwy skarb - amatorski materiał przedstawiający Bruce'a rozgrzewającego się we własnym ogródku.

Właściwą esencją wydania są dwa pełnometrażowe dokumenty zawarte na bonusowej płycie. Pierwszy z nich, "Curse of the Dragon" (1993), to typowy, ale i kompetentny materiał biograficzny 'od A do Z', składający się z wyczerpujących wywiadów z przyjaciółmi, współpracownikami i rodziną (syn Brandon zdążył nagrać swoje wypowiedzi na krótko przed tragiczną śmiercią). Drugi dokument sięga nieco dalej, głębiej. "Bruce Lee: A Warrior's Journey" (2000) skupia się na ostatnich latach życia chińskiego gwiazdora, przybliża filozofię jaką się kierował, ale przede wszystkim obrazuje skomplikowany i zaawansowany proces realizacji nieukończonej przez niego "Gry śmierci".

Ukoronowaniem filmu jest profesjonalny, wcześniej nieprezentowany montaż przeszło 30 minut nakręconego przez Lee materiału, zrealizowany w miarę możliwości (poszczególne fragmenty różnią się jakością obrazu, językiem - kantoński vs. angielski dubbing, mają dźwięk lub nie) i według długo poszukiwanych i skrzętnie studiowanych wskazówek samego autora. Powstała rzecz unikalna - blisko półgodzinna sekwencja finałowa "Gry śmierci", swego rodzaju director's cut filmu, który niedługo później trafił w zachłanne łapska hollywoodzkich producentów. Must-see, must-have.

Recenzowane wydanie pochodzi z Wielkiej Brytanii, ale jest dostępne także w Polsce.
Film pojawił się na dvd i blu-rayu, bez różnic w specyfikacji czy dodatkach.

* - kilka lat po jego śmierci podjęto decyzję o dokończeniu filmu; w haniebny sposób wykorzystano 11 ze 100 minut nakręconego przez Lee materiału, wykrzywiając tym samym fabularny i ideologiczny koncept całości, a jego samego zastąpiono dublerami, sztuczkami montażowymi i... wycinankami z dykty

Zmiany, zmiany, zmiany...

2010-11-16T20:33:00.001+01:00

Tak, tak. Niedawna zmiana szaty graficznej to nie przypadek. Szykuje się parę kolejnych. Na przełomie listopada i grudnia ruszam z nowym projektem, który nie tyle zastąpi, co - miejmy nadzieję - rozszerzy możliwości obecnego bloga. Co, gdzie, jak? Na razie nic konkretnego nie powiem, dowiecie się niebawem. Póki co, parę słów o losach "Z górnej półki".

Nadal będę linkował tu odnośniki do zewnętrznych publikacji i zamieszczał teksty "od siebie", ale coraz częściej zamiast na stronie głównej - w zakładkach u góry. Istotną częścią bloga stanie się za to tematyka dvd/blu-ray. "Z górnej półki" wróci tym samym do swoich pierwotnych założeń - na początku 2009, gdy po raz pierwszy pomyślałem o własnym blogu, pełnić miał on funkcję platformy dla recenzji zagranicznych, niedostępnych w Polsce wydań wartych uwagi filmów - zarówno tych wielkich, jak i mniejszych, szerzej nieznanych.

Wszystkich, którzy obawiają się w tym kontekście zalewu technicznego bełkotu, informuję, że w dalszym ciągu nacisk kładł będę na same filmy, ew. zawarty w danym wydaniu materiał dodatkowy. Szczegółowa specyfikacja dźwięku czy obrazu - póki dorównuje przyjętym normom - traktowana będzi marginalnie. Sporo miejsca będę poświęcał wydaniom zagranicznym, ale - w stopniu zależnym od rozwoju zapowiadanego wyżej projektu - znajdę też czas, by przyglądać się naszemu mocno zacofanemu rynkowi.

Chciałbym, by z czasem blog ten przekształcił się w rzetelne źródło informacji o rynku dvd/blu-ray, zarówno amerykańskim, brytyjskim, jak i polskim (co istotne o tyle, że owego źródła w naszym kraju właściwie nie ma). Na to jednak potrzeba trochę mojego czasu i pracy oraz Waszej cierpliwości. Zapaleńców i wszystkich zainteresowanych tematyką zachęcam do przesyłania na adres e-mail sugestii dotyczących rozwoju strony.

Notatnik filmowy: Tatuaż (2003) ***

2010-11-11T13:22:00.001+01:00

Prawdziwy topór obusieczny. Jane Campion ukazuje mężczyzn takich, jakimi chcą ich widzieć feministki-szowinistki - obsesyjnych, impulsywnych, skupionych na swych żądzach. W tym samym czasie portretuje główną bohaterkę tak, jak owi mężczyźni chcieliby z kolei widzieć ją - jej seksualne przebudzenie zdaje się wynikać z "kurewskiej natury", jak powiedziałby jeden z bohaterów filmu, nie z braku sensualnych bodźców. Campion ostro szarżuje, zahaczając w "Tatuażu" o typowy błąd rozfeminizowanych reżyserek pokroju Catherine Breillat - manifest płci utożsamia z przekraczaniem obyczajowych barier. Nie tylko oszpeca i rozbiera grzeczną Meg Ryan, ale też zmusza ją do oglądania fellatio, jakiego nie powstydziłby się Vincent Gallo.

Ryan to nieoczywisty wybór. Urokliwa blondyneczka z komedii romantycznych o usposobieniu dziewczyny z sąsiedztwa budzi się w świecie, który mógłby stanowić niegodziwą alternatywę dla krainy Oz. Nowy Jork widziany oczami jej bohaterki, to obrosła miejskimi legendami kraina moralnego upadku, której istnienia nigdy jednoznacznie nie dowiedziono. Obskurne knajpy, ciemne zaułki, zarzygane klatki. Duszność, ciasnota i nieustanne zagrożenie. Nie zaśniesz spokojnie, bo być może pod Twoim oknem ktoś ćwiartuje właśnie zwłoki. Campion fantazjuje na temat świata zmitologizowanego przez Scorsese, De Palmę i komiksy Marvela, świadomie decydując się na pewną jego umowność.

W podobny sposób traktuje zresztą fabułę - wątłą i pretekstową, osadzoną w niezobowiązujących (do czasu!) realiach typowego slashera. Ale wrzucona do takiego świata bohaterka nie jest bynajmniej królową gimnazjalnego balu. Na zmęczonej, często pozbawionej makijażu twarzy Meg Ryan odciska się życiowa frustracja. Grana przez nią Frannie skrywa swoje lęki i pragnienia pod maską nauczycielki angielskiego - w swej nudnej fryzurze i nietrafionych okularach do czytania wygląda zupełnie zwyczajnie. A jednak, pod tą niepozorną powierzchownością kryje się niecierpliwa obserwatorka, głodna życia, głodna wrażeń. Na drugą stronę lustra przechodzi z własnej woli.

Mężczyźni są w tej posępnej Krainie Czarów niczym horda bezpańskich psów - błąkają się po okolicy, węsząc za swoją suką. Frannie jest dla nich łatwym celem. Potrzebują jej, by przełamać własne seksualne frustracje, dać upust żądzom, zdominować. Ich wzajemne relacje są czysto roszczeniowe, w żaden sposób nie przekładają się na uczucia. To swego rodzaju układ - świadome upodlenie w zamian za poczucie dominacji. W tym parszywym świecie nic innego się nie liczy. A może jednak? Campion wykazuje wiarę.

Frannie szuka własnej ekspresji od dawna, ale zażyła - i ukazana przez Campion za pomocą subtelnych impresji - relacja z siostrą (Jennifer Jason Leigh) uśpiła jej pragnienia na długie lata. Gdy w końcu na jej drodze pojawia się detektyw Malloy (Mark Ruffalo - prawdziwy kameleon), gbur i twardziel, ale jednocześnie wrażliwiec zamknięty w swej skorupie, autodestrukcja okazuje się ostatnią, desperacką próbą manifestacji własnych potrzeb.

Frannie i Malloy różnią się na płaszczyznach tak wielu, że w idealnym świecie nigdy by na siebie nie spojrzeli. Tu jednak, w mitycznym Nowym Jorku, ich drogi się krzyżują. Proste porozumienie wbrew zdrowemu rozsądkowi staje się iskierką nadziei. Szansą. Czyżbyśmy tak desperacko gonili za spełnieniem, że stało się ono wartością samą w sobie? Przez Campion przemawia względny cynizm, ale świadomość, że oto film schlebia staroświeckiemu (może nieco naiwnemu) przekonaniu, iż każdy - niezależnie od przybranej maski - potrzebuje bliskości drugiego człowieka, jest dziwnie kojąca.

Amerykanin (2010) **

2010-11-09T14:57:00.006+01:00

"(...) By oddzielić właściwą ułomność "Amerykanina" od tej powierzchownej, czysto odruchowej, wypada przyjrzeć się definicji filmowej nudy. Ta właściwa, zamierzona, nigdy nie ulega monotonii. Na ekranie zyskuje wymiar epicki, staje się niecierpliwą celebracją najmniejszych gestów, siedliskiem podskórnych emocji. Gdy Alain Delon przesiadywał w swym mieszkaniu w "Samuraju" Jean-Pierre'a Melville'a, jego introwertyczne zawieszenie miało wymiar egzystencjalny; gdy mierzył się ze swoim przeznaczeniem, dokonywał aktu autodestrukcji. Delon stał przed nami jako wytrawny artysta w swym fachu, wojownik, który - jak wskazywał tytuł - jedną miał tylko lukę w swym szczelnym pancerzu - miłość. George Clooney dzieli w "Amerykaninie" jego troski, ale w jednym się różni - jest tyko rzemieślnikiem, brak mu odwagi, by spojrzeć swemu przeznaczeniu w oczy. (...)"

Cały tekst TUTAJ, a na podstronie bloga znajdziecie zajawki opublikowanych w międzyczasie w Stopklatce, Hiro i WP recenzji: "Hej, skarbie", "Piły 3D", "Wygrać miłość", "Skrzydlatych świń", "Paranormal Activity" i "Podaj mi dłoń".

George Clooney. Gwiazdor, romantyk, kanibal

2010-11-05T12:38:00.002+01:00

"(...) George Clooney wkroczył w masową świadomość z godnym pozazdroszczenia impetem. W ciągu zaledwie kilku lat z szeregowego, niedopłacanego aktorzyny przeistoczył się w gwiazdę popularnego serialu, odnoszącego komercyjne sukcesy aktora i zgarniającego najważniejsze nagrody reżysera. Sprawdził się jako wyluzowany amant, romantyczny twardziel i samotny cynik. Na i poza ekranem Clooney jest uosobieniem wszystkich cnót dawnego Hollywood - urody i elegancji, stylu i klasy, blichtru i nonszalancji. Co roku zajmuje czołowe miejsca w rankingach na najprzystojniejszych mężczyzn, najzdolniejszych aktorów, najbogatsze sławy. Prowadza się z pięknymi kobietami, ale żadnej nie daje nadziei, że zagrzeje miejsca u jego boku na dłużej. Nigdy nie zdejmuje marynarki, a uśmiecha się zawsze łobuzersko. Nic dziwnego, że "Time" nazwał go ostatnią gwiazdą filmową naszych czasów, a najnowsza, wchodząca właśnie na polskie ekrany produkcja z jego udziałem nosi tytuł, ni mniej, ni więcej, a po prostu "Amerykanin". Któż mógłby nim być, jeśli nie George Clooney? (...)"

Cały artykuł znajduje się TUTAJ

Ulubione sceny filmowe #7

2010-11-01T09:35:00.011+01:00

Przypadek #7: The Room. To prawdopodobnie jedna z najgorszych produkcji w historii amerykańskiego kina niezależnego. Tommy Wiseau (reżyser, scenarzysta, producent i odtwórca głównej roli) zrealizował film tak kompromitujący, że jedno z kalifornijskich kin wyświetla go... od siedmiu lat, entuzjaści tworzą na jego podstawie gry komputerowe, a sam autor z biegiem czasu zaczął nazywać swe dziecko "czarną komedią". Fenomen "The Room" uderzył także mnie - wybór jednej tylko sceny, którą z całego filmu uwielbiłem sobie najbardziej, nie jest prosty. Pokazywałem Wam już słynną konfrontację na dachu, kusiło mnie, by wkleić kompilację nadużywanego zwrotu "Oh, hi" lub śmiechu głównego bohatera, stojącą pod znakiem piorunującego naturalizmu scenę zamawiania kawy, ale nic chyba nie przebije wizyty w kwiaciarni. Nie da się w prostszy sposób udowodnić, że oto przed Wami "Plan 9 z kosmosu" naszych czasów.

"Piła", czyli heros urojony

2010-10-29T13:39:00.002+02:00

"(...) Jak na prawdziwy fenomen przystało, "Piła" wzbudza kontrowersje. Obrońców moralności bulwersuje bałamucącą ideologią, piewców dobrego smaku ilością spływającej z ekranu posoki, a co wrażliwszych krytyków intelektualną mielizną. A jednak szary widz całą tę miksturę pokochał, generując sześciu dotychczasowym odcinkom serii grubo ponad 700 milionów dolarów czystego zysku. Dziś "Piła" to już sprawdzona i zakorzeniona głęboko w kulturze masowej franczyza, której popularność i dochodowość wykracza daleko poza sagi Freddy'ego Krugera ("Koszmar z ulicy Wiązów") czy Jasona Voorheesa ("Piątek trzynastego"). Od lat osiemdziesiątych żadnej filmowej serii, nawet horrorowej, nie produkowano w takim tempie i z takim zaangażowaniem. Trudno się dziwić - żelazo trzeba kuć póki gorące. (...)".

Cały artykuł znajduje się TUTAJ.

Kolejna komedia dla kretynów. O parodii filmowej

2010-10-29T10:56:00.004+02:00

"(...) Parodia filmowa jest trochę jak punk rock - pomysły się skończyły, moda przeminęła, ale w trawie ciągle coś piszczy. Schylamy się więc, rozgarniamy gorączkowo zieleń i szukamy. Dawnego standardu, znajomej nuty, pociesznego sentymentu. Ostatnie, czego się wtedy spodziewamy, to złośliwego prztyczka w nos. Kąśliwość współczesnej parodii obrała sobie bowiem cel zaskakujący - nas. Gatunek poszedł w zapomnienie, rozwodnił się w samouświadamiającej się popkulturze. Dziś nikomu nie trzeba już punktować jego słabości, bo... wcale nie jest słaby. Ciągle poszerza granice, miesza perspektywy, zbacza z wyznaczonych torów. Dlatego palec wskazujący parodii skierowany jest już nie w hollywoodzkie mechanizmy, a odbiorcę. Zupełnie, jakby ich twórcy chcieli nam powiedzieć: widzu, głupiś, że nawałnicy przemian nie dostrzegasz i nasz kit łykasz. (...)"

Cały tekst znaleźć można TUTAJ.

Top 5. Pościgi samochodowe

2010-10-27T10:16:00.036+02:00

Podskórna niezgoda na opublikowany na blogu Michała Oleszczyka ranking najlepszych pościgów samochodowych (mimo, iż jak podkreśla autor, jest to jego subiektywne spojrzenie na temat) zainspirowała mnie do zacytowania standardów, które sam uwielbiam. "Bullit", "Francuski łącznik" itp. to klasyka absolutnie żelazna, ale mnie w zestawieniu Michała brakuje odrobiny szaleństwa. :) W jednym tylko zgoda: nie ma tu miejsca na cuda typu "Szybcy i wściekli". Poniżej mój ranking.

5. "Pula śmierci" (1988)

Na początek, a raczej na koniec, żart - Clint Eastwood ściga się po San Francisco z samochodzikiem-zabawką uzbrojonym w ładunek wybuchowy. :) Francuski dubbing nadaje całości dodatkowego smaczku.

4. "Death Proof" (2007)

Quentin Tarantino jako jedyny współczesny reżyser rozumie, że odwoływać się do klasyki kina samochodowego można tylko sięgając po sugestywny realizm. Ach, cóż za emocje!

3. "Gone in Sixty Seconds" (1974)

Tytuł, którego nie powinno zabraknąć na żadnej liście. Coś pięknego: jeden samochód, reżyser za kółkiem, dziesiątki kraks, prawdziwi ludzie na ulicach... I czająca się gdzieś ponad wszystkim przykra przewrotność: pasja kosztowała twórcę życie - zginął w jednej ze scen kaskaderskich przy realizacji sequela.

2. "Mad Max 2" (1981)

Zapomnijcie na chwilę o bryczkach z lat siedemdziesiątych, syrenach policji i gitarowych przebojach. Australijska postapokalipsa także ma wiele do zaoferowania.

1. "Brudna Mary, świrus Larry" (1974)

UWAGA, SPOILER! Kino samochodowe, jakiego w tamtych latach sporo gościło w amerykańskich kinach. I tylko jedna scena gwarantuje mu obecność na tak wysokim miejscu tego zestawienia. W ostatniej sekwencji, gdy bohaterom po pełnym brawury pościgu udaje się uciec przed policyjną obławą, zderzają się z przejeżdżającym pociągiem. Auto eksploduje, na ekranie pojawiają się napisy końcowe. Prawdziwy cios w szczękę. Sceny tej niestety nie udało mi się znaleźć NIGDZIE w Internecie, stąd powyżej tylko przykładowy pościg ze środka filmu. Jeśli ktoś wie skąd można ów finał ściągnąć, będę wdzięczny za info.

Obalanie mitów: Święci z Bostonu

2010-10-23T05:23:00.001+02:00

"Święci z Bostonu" to, obok "Podziemnego kręgu", "Memento" i "Requiem dla snu", najbardziej kultowy film amerykański przełomu wieków. Wiedzą to wszyscy. Ja, Ty i ciotka kumpla. Czy "Święci..." są kinem śmiałym i inteligentnym, a ich autor zarżniętym przez branżę następcą Quentina Tarantino? Cóż... nie do końca. Po nieco wnikliwszych oględzinach kult zeskrobać można z filmu Troya Duffy'ego szybciej niż tanią emalię z kupionej w promocji patelni. To towar z tej samej półki. Zgrabnie wyeksponowany, sprytnie zareklamowany, ale nie mniej wadliwy.

Popularność samego filmu jest jednak zrozumiała. "Święci..." ochoczo korzystają z tropów pozostawionych przez wczesne dokonania Tarantino, ślizgają się na protagonistycznej ambiwalencji, czerpią ze zjadliwego humoru. Całość opiera się jednak na fałszu, taniej zajebistości opartej na niewłaściwej interpretacji postmodenistycznej formuły kina sensacyjnego. Jako jej wartość nadrzędną Duffy postrzega przemoc, przecząc tym samym wszystkiemu, czemu dokonania takiego QT schelbiały. Zostajemy postawieni przed faktem dokonanym - świat jest niegodziwy i na niegodziwość zasługuje. Bracia MacManus, samozwańczy mściciele, którzy wypowiedzieli wojnę mafijnemu półświatkowi, są tu nawiedzonymi heretykami cytującymi Boga nie z ideologicznej potrzeby, ale dla czystego szpanu.

Duffy-reżyser jest perfekcyjnym odbiciemi Duffy'ego-człowieka - cwanym dupkiem przekonanym o własnej nieomylności - o czym przekonuje opowiadający o okolicznościach powstania "Świętych..." dokument "Overnight". Nakręcony przez jego byłych współpracowników materiał nie jest typowym making of, nie znajdziecie go na płycie z dodatkami. To raczej próba demaskacji - tyleż samego autora, co całego pokolenia twórców wychowanych w cieniu dewaluującej się popkultury. Tarantino jest tu oczywistym wzorcem, ale pokrętnie odczytywanym jako wartość definiująca kino. Duffy to fascynat-amator jego pokroju, z ta różnicą, że buntowniczą butę zastępuje sobie ślepą arogancją. "Zawsze wiedziałem, że urodziłem się, by dokonać rzeczy wielkich." - mówi, gdy Miramax podpisuje z nim kontrakt na realizację filmu.

"Overnight" kompromituje go jednak zarówno jako człowieka, jak i autora. Duffy przetwarza schemat niespełnionego marzyciela o niepotrzebnym nikomu talencie. Scenariusz "Świętych..." napisał gdzieś pomiędzy nocami spędzonymi za barem, a próbami jedngo z dziesiątek kalifornijskich zespołów, które nigdy nie podpiszą kontraktu z wytwórnią. I wtedy zdarza się cud... Swą fabułą udaje mu się zainteresować samych braci Weinstein, którzy naprędce kupują od niego scenariusz i... powierzają reżyserię całości. Ale chciwość gubi Duffy'ego - gdy stawia coraz to bardziej nierealne warunki, traci intrantny kontakt i zmuszony jest pozyskać na swój projekt dodatkowe fundusze.

Podobnie działa sam film. Pod względem reżyserskim "Świętym..." brak dyscypliny i zdrowego rozsądku. Duffy wspina się po kolejnych szczeblach pretensji, tworzy stylistyczne figury, które nijak mają się do ogólnej konstrukcji. Całość funkcjonuje na zasadzie pokracznej wycinanki - strzelanina, retrospekcja, dowcip. I tak na okrągło. Każde z osobna spełnia swoją funkcję, ale jako całość jest tylko serią efekciarskich gagów, kabaretowym przeglądem niepasujących do siebie mód, którym towarzyszy ideologiczna naiwność. Wymuszając od nas popkulturowy (bo są tu i cytaty, i pastiszowa autotematyka) zachwyt, Duffy przekonuje się, że chciwość to topór obusieczny. Dziś, jedenaście lat po swym reżyserskim debiucie, jest tym samym co wtedy gościem - człowiekiem małego gustu, autorem jednego filmu, od którego do końca życia będzie odcinał kupony.

Nie udało się z oryginałem (film poniósł sromotną klęskę w kinach, a z wielomilionowych zysków z wypożyczalni na skutek własnej nadgorliwości Duffy nie zobaczył ani grosza), uda się z sequelem. Powstała w zeszłym roku kontynuacja (jedna z tych, które tylko przetwarzają strukturę oryginału) to podobny triumf pociesznego maczyzmu, skutecznie pogrążający znikome walory pierwowzoru. Podobno każdy zasługuje na swoją szansę. Dwie to już jednak zdecydowanie za dużo.

Cameron odczaruje Kleopatrę?

2010-10-18T10:00:00.000+02:00

Wieść niesie, że studio Sony chce, by nową wersję "Kleopatry" z Angeliną Jolie (powyżej na zdjęciu z "Aleksandra") wyreżyserował sam James Cameron. Trwają pierwsze rozmowy, prowadzone są wstępne negocjacje. Wydaje się jednak, że jego nazwisko ma być nie tyle gwarantem komercyjnego sukcesu, co zapobiegawczą próbą odczarowania złego uroku "Kleopatry" z 1963 - superprodukcji, która niemal doprowadziła do upadku 20th Century Fox. Czterogodzinna epopeja Josepha L. Mankiewicza do dziś uchodzi za dzieło przeklęte, choć zbudowane na dumnych ambicjach i wielkich nadziejach.

Warto pamiętać, że gdy pod koniec lat pięćdziesiątych Fox przeżywał poważną zapaść finansową, to właśnie odświeżone losy egipskiej bogini miały postawić studio na nogi. Wybór wydawał się trafny - kostiumowe epopeje przeżywały właśnie swój renesans (11 Oskarów dla "Ben Hura"!), a poprzednie wersje "Kleopatry" (1917, z Thedą Barą i 1934, z Claudette Colbert) zarobiły grube pieniądze.

Szybko okazało się jednak, że pycha nie idzie w parze z rozsądkiem, a ambicje potrafią być zgubne. Budżet filmu urósł z 2 milionów do 44 (dzisiaj, po uwzględnieniu inflacji, byłaby to już kwota rzędu 310 milionów), zdjęcia kręcono przez trzy lata, a po zwolnieniu reżysera na etapie postprodukcji okazało się, że całość była realizowana bez gotowego scenariusza (nie do pomyślenia w tamtych czasach) i nikt nie wie, jak poskładać to wszystko do kupy.

Gotowy film, który ledwie zarobił na siebie, jest dziś legendą, symbolem końca pewnej ery, obnażenia nieprzydatności dawnych standardów. "Kleopatra" nie tylko zaprowadziła Foxa nad krawędź bankructwa, zabijając przy okazji wieloletnią tradycję kostiumowego widowiska, ale też przyczyniła się do upadku całego systemu studyjnego. Czy Cameron, bądź co bądź najbardziej dochodowy reżyser świata, jest w stanie przezwyciężyć takie fatum?

Nowa wersja niesławnego filmu może być wielkim sukcesem albo... jeszcze większą klęską. Póki co, towarzyszące całemu przedsięwzięciu ambicje przerażają. Amy Pascal, jedna z najwyżej postawionych szych w Sony, z jednej strony zapowiada, że będzie to adaptacja słynnej jeszcze przed wydaniem (premiera w Stanach 1 listopada) książki Stacy Schiff, "Cleopatra: A Life", z drugiej jednak zdradza, że całość utrzymana zostanie w technologii 3D (sic!) i realizowana pod dyktando kategorii wiekowej PG-13. Ryzykowne? Czy może raczej niewykonalne?

Biografia Kleopatry spisana przez nagrodzoną Pulitzerem Schiff już dzisiaj jest pre-orderowym bestsellerem, a pierwsi recenzenci rychło mianowali ją udaną próbą odbrązowienia tej enigmatycznej i skutecznie nadwyrężonej hollywoodzkimi mitami postaci. Pytanie tylko czy Camerona bardziej zainteresuje wyciskanie soków z bogatego i kontrowersyjnego życiorysu Kleo czy może raczej sposobność oślepienia nas złotem i onyksem jej pałaców.

Jest ryzyko. Schiff opisuje Kleopatrę jako kobietę, która w przeciągu zaledwie czterdziestu lat odcisnęła na starożytności piętno większe niż wielu mężczyzn, ale robi to w sposób cokolwiek nieoczywisty, wygrzebując na światło dzienne zapomniane, często intymne fakty z jej życia. Problem to o tyle, że Cameron zdolnym portrecistą nigdy nie był. W jego filmach widowisko zawsze budowane jest kosztem wiarygodności postaci.

I choć nie wypada mieć wątpliwości czy obsadzona w tytułowej roli Angelina Jolie podoła zadaniu (w końcu jest, analogicznie do Kleopatry, największą heroiną swoich czasów, przynajmniej tą filmową, ale też kobietą nietuzinkową i konsekwentną), to wydaje się, że przy odczarowywaniu niesławy projektu z 1963 potrzeba będzie więcej konformizmu niż ambicji. A w tym Cameron akurat jest dobry.

Top 5. Pięć (nie)zapomnianych kreacji Bruce'a Willisa

2010-10-15T00:48:00.001+02:00

Z okazji kinowej premiery "Red", przed Wami pięć kreacji Bruce'a Willisa tak wybitnych, że aż... no, zresztą sami się przekonajcie, że pisać o ich geniuszu nie jest łatwo.

5. Widz na sali rozpraw w "Werdykcie" (1980)

Bruce wdarł się do świata filmu bez pardonu, zaczynając karierę od miażdżącego epizodu w świetnym dramacie sądowym Sidneya Lumeta pt. "Werdykt". Nie powiedział wprawdzie ani słowa, a na ekranie pojawił się na kilka(naście) sekund, ale to w zupełności wystarczyło. Do dziś zachodzi poważna wątpliwość czy o sukcesie filmu zadecydowała jego obecność, czy chwytająca za serce mowa końcowa Paula Newmana.

4. On sam w "Co jest grane?" (2008)

Intymny wgląd w duszę i umysł jednej z największych gwiazd Hollywoodu. W skromnym cameo zblazowany Willis pozwala nam zajrzeć pod maskę powierzchowności, jaką otoczył się w dotychczasowych rolach. Jaki jest naprawdę, jaki chce być? Bruce Willis to artysta o wrażliwej duszy i wybuchowej osobowości. Oto jak kończy się ograniczanie jego "artystycznej integralności"!

3. On sam w "Ocean's Twelve. Dogrywka" (2004)

Mistrzowskie podejście Bruce'a do aktorskiej improwizacji i wyczucia dialogu w iście dokumentalnej sekwencji z filmu Soderbergha raz jeszcze sugeruje, że jest on aktorem wielkich ambicji i niebanalnego talentu. Zobaczcie jak radzi sobie w sytuacji całkowitego zaskoczenia.

2. Porucznik Muldoon w "Planet Terror" (2007)

Któż mógłby zabić Osamę Bin Ladena, jeśli nie Bruce Willis? Charyzmatyczna kreacja opętanego snem o militarnej potędze herosa zdradza, że w obrębie krótkiego występu Willis nie tylko potrafi oddać polityczne niepokoje swojej ojczyzny, ale też nakreślić wyrazistą aluzję do własnej osobowości. To właśnie on przed paroma laty zakupił 12 000 pudełek harcerskich wypieków, by zachęcić amerykańskich marines do skutecznego wytropienia Bin Ladena.

1. John McClane w... "Strzelając śmiechem" (1993)

Ponoć prawdziwy aktor nigdy nie wychodzi z roli. Zwłaszcza jeśli ma paranoję. Tutaj Willis, wyraźnie znajdujący się w kryzysowym dla własnej psychiki momencie, wciąż jeszcze żyje sukcesem "Szklanej pułapki". Dowodzi tym samym, że zbawcom świata nie jest pisana spokojna emerytura. A jeśli pokopać głębiej, zmierzyć się z symboliką sceny, wychodzi na to, że McClane jest nieśmiertelny. Podobnie zresztą jak Bruce. Ach, kino raz jeszcze przenika się z życiem...

Facebook me. Wokół "The Social Network"

2010-10-15T00:20:00.000+02:00

"(...) Nastały niewesołe czasy. Nie ma już prywatności, zniknęła anonimowość, a wszystkich bez wyjątku inwigiluje globalna sieć, która powoli zastępuje nasze społeczne odruchy. Życie przygasa. Zamiast korzystać z czających się za oknem uroków, siedzimy zgarbieni przy biurku, ze wzrokiem wlepionym w monitor i stukamy w klawisze... Brzmi znajomo? Powinno, bo to nie scenariusz futurystycznego thrillera na podstawie Philipa K. Dicka, a rzeczywistość wielu z nas. Mamy rok 2010, erę technologii, erę ekspansji. Przyszłość nadeszła - jutro jest dzisiaj. Coraz szybciej i chętniej przenosimy się do wirtualnego świata, przenosimy tam nasze pasje i profesje, kolejne wieżowce wypełniają się biurkami z podpiętymi do sieci maszynami, a jakby tego wszystkiego było mało, oto dopadła nas kolejna zaraza - Facebook. (...)"

Cały artykuł przeczytacie TUTAJ.

HorrorFestiwal 2010 - strach się bać?

2010-10-13T09:47:00.004+02:00

Nadchodząca, czwarta już edycja HorrorFestiwalu prowokuje wciąż to samo pytanie - czym jest dobry horror i czy można go sprzedać szerokiej publiczności? Piotr Mańkowski, pomysłodawca i organizator całego przedsięwzięcia, twierdzi, że można. Pytanie, a właściwie problem, co za jego pojęciem wartościowego kina grozy się kryje. Ideą HorrorFestiwalu jest, przynajmniej według jego słów, "przedstawienie najciekawszych osiągnięć ostatnich lat, filmów niepokazywanych dotąd na polskich ekranach ani w dystrybucji dvd". Jak to wygląda w praktyce? Rzućmy okiem na poprzednie lata. O ile pierwszą edycję uznać wypada za w miarę obiecującą i przede wszystkim przyzwoitą pod kątem programowym (pokazano wtedy m.in. kawałek bezkompromisowego mainstreamu - "Halloween" Roba Zombiego i rewelacyjny "The Host - Potwór" Bonga Joon-ho, a procent filmów nieoglądalnych był stosunkowo niski), kolejne dwie okazały się artystyczną kompromitacją.

Rok 2008 to już tylko dwa udane filmy w całym repertuarze: przewrotne "Zbrodnie czasu" Nacho Vigalondo i thriller (nie horror!) "Utkwiony", który tamtą edycję z braku konkurencji wygrał. Oprócz tego widzowie mieli jednak wątpliwą przyjemność obejrzeć realizatorsko żenujący film o wilkołaku z gumową paszczą ("Żer"), bełkotliwą próbę budowania atmosfery psychodelią ("Pop Skull"), amatorską tandetę o kalifornijskim stworze z przerośniętym penisem, która byłaby nawet zabawna gdyby nie tonacja serio ("Odrodzone zło") czy najbardziej żenujący film Dario Argento od lat ("Matka łez"). W zeszłym roku tandeta znów była w natarciu. Rytm wyznaczały m.in. telewizyjna wariacja na temat "Jumanji" ("Uciec przeznaczeniu"), popłuczyny po włoskiej konwencji giallo ("Visions"), przygnębiająco konwencjonalne podejście do psychopatycznych rumcajsów z głębi lasu ("Dying Breed") i absolutnie nieudana próba gatunkowego pastiszu ("Diagnosis: Death")...

Czy to są "najciekawsze osiągnięcia ostatnich lat"? Po zeszłorocznej edycji napisałem, że organizatorzy bardziej chcą, niż mogą zrealizować udany festiwal. Bo przecież oczywistym jest, że nie mając wsparcia sponsorów i rozpoznawalnej marki liczyć mogą tylko na licencje filmowych półproduktów. Mańkowski chlubi się, że pokazuje na HorrorFestiwal filmy głównie niedystrybuowane w Polsce w kinach i na dvd. Super, ale kto (poza Carismą - upadłą marką złego smaku) chciałby powyższe potworki wydawać? Kogo można nimi zainteresować? Zerknijcie na Filmweb lub IMDb i wyszukajcie powyższe pozycje - ich średnia waha się od 2.0 (!) do 5.2, co jest bolesne o tyle, że oceniła je stosunkowo wąska grupa odbiorców, najpewniej entuzjastów, wielbicieli horrorów, którzy zadali sobie trud, by do tych niedostępnych tytułów dotrzeć. A jeśli im się te filmy nie podobają, to komu? Pytanie jakie się rodzi, to czy operując tak wątłym repertuarem wypada organizować jedyny w Polsce przegląd kina grozy?

Prawda jest taka, że HorrorFestiwal robi dla kina grozy więcej złego niż dobrego. Utwierdza przypadkowego, często nastoletniego odbiorcę w przekonaniu, że horror to żałość i tandeta. Mańkowski może się tu powoływać na rosnącą z roku na rok frekwencję, ale czy chodzi na pokazy, podsłuchuje rozmowy na sali? Byłem na każdej z dotychczasowych edycji tej imprezy i za każdym razem dominującą tendencją było nastawienie na pocieszną żenadę. Ludzie przychodzą całymi grupami, ale nie po to, by zgłębiać konwencję, poznawać najciekawsze co ma ona do zaoferowania, ale żeby wyśmiać jej nieudolność i porzucać się popcornem. A gdy przypadkiem trafi im się coś godnego uwagi (vide brawurowa i bezkompromisowa krótkometrażówka "Moja miłość pływa w kanałach"), wpadają w konsternację, odruchowo zamykając się na to co nieoczywiste, odważne. Szefostwo imprezy, co smutne, tylko im przyklaskuje, obiecując, że w tym roku podobnych "niespodzianek" serwować nie będzie. HorrorFestiwal buduje przykry mit, który na zachodzie dawno się już przeterminował - horror to patroszenie bebechów, horror to piekielne bestie, horror to kicz. Akurat.

Zastanawiam się tylko czy za taki stan rzeczy odpowiada zły gust dyrektora artystycznego (którym oczywiście jest Mańkowski), czy może wyrachowany marketing. Mam szczerą nadzieję, że jednak to drugie. Organizatorzy HorrorFestiwalu są bardzo wyczuleni na wszelką krytykę i robią co mogą, by jej objawy naprędce eliminować. Gdy w zeszłym roku napisałem niepochlebną relację z ówczesnej edycji, Mańkowski wyzłośliwiał się z tej racji na swoim blogu, kasując nie tylko podesłany przez jednego z czytelników link do mojego tekstu, ale też wszystkie niepochlebne (nawet te rzeczowe i dobrze uargumentowane) opinie samych widzów, podczas gdy do redakcji wpłynął e-mail od szefostwa Multikina, sugerujący, że relację powinna napisać inna osoba, bo ja jestem "artystycznie niespełniony" i "nieobiektywny", a mój tekst "różni się wymową od tekstów w innych serwisach" (które, co ciekawe, były patronami medialnymi imprezy). Koronnym argumentem rzeczonego maila była sugestia bym... "zorganizował lepszy festiwal".

Dziś ludzie stojący za imprezą wciąż nie mogą mi tamtego tekstu zapomnieć - na facebookowym fanpage'u HorrorFestiwalu pojawiła się sugestia, że odreagowywać musiałem wtedy personalne żale. A że napisałem też parę pochlebnych słów? Cóż, kto by sobie zawracał głowę szczegółami... Nie łudzę się, że z takim nastawieniem do jakiejkolwiek dyskusji, Piotr Mańkowski zechce się w sprawie swojego eventu i spojrzenia na kino grozy wypowiedzieć, ewentualnie obronić tegoroczną edycję, która znów oferuje miks odgrzewanych kotletów i niskogatunkowego śmiecia, ale szczerze i bez złośliwości zapraszam. "Udany" film Uwe Bolla? Lamberto Bava A.D. 2007? Polskie krótkometrażówki? Premierowe "Shadows"? Chciałbym się dowiedzieć na jakiej podstawie filmy te uchodzą za najciekawsze dokonania ostatnich lat, a przy okazji w jaki sposób cała impreza służy popularyzacji wartościowego kina grozy. Póki co, strach się bać.

The Social Network (2010) *****

2010-10-11T12:19:00.006+02:00

"(...) Czy Mark Zuckerberg, współtwórca Facebooka, okradł swoich kolegów z pomysłów? Polski plakat "The Social Network" jest dla niego bezlitosny. "24 lata, geniusz, zdrajca, miliarder" mówią nam przysłaniające jego twarz napisy, podczas gdy oryginalny sugerował raczej, że "trudno zdobyć 500 milionów przyjaciół, nie robiąc sobie po drodze kilku wrogów". Jak było naprawdę? Tego najpewniej nigdy się nie dowiemy, choć David Fincher rzuca tu wyraźną sugestię, że Zuckerberg świętoszkiem nie jest. Ale czy na pewno? Największą zaletą jego filmu jest wypośrodkowanie racji - po seansie pozostaje tylko opowiedzieć się po jednej ze stron, co jest w gruncie rzeczy nieuniknione, by młodego bogacza móc (sprawiedliwie?) ocenić. A jak pokazuje niedawna sprawa Polańskiego, wszyscy lubimy to robić. Niezależnie czy mamy do tego prawo i kompetencje. (...)"

Czytaj całą recenzję TUTAJ lub recenzje poniższych filmów:

Jedz, módl się, kochaj **
[dvd] Człowiek sukcesu ***
[dvd] Nie patrz w górę *
[dvd] Elvis w trasie ****

Utalentowany pan Dolan. O autorze "Wyśnionych miłości"

2010-10-08T14:21:00.003+02:00

"(...) Gdy 17-letni Xavier poszukiwał finansów na swój reżyserski debiut, "Zabiłem moją matkę", spotykał się z politowaniem i powściągliwością - kolejni producenci i sponsorzy kręcili nosami, nie pokładając w umiejętnościach nastolatka większej wiary. Ale gdy kilka miesięcy później jego sfinansowany z własnej kieszeni i ze wsparciem przyjaciół film zaproszono na projekcje do Cannes, telefony się urywały. "Każdy chciał dołożyć się do naszego przelotu bądź pobytu we Francji, byle tylko logo jego firmy znalazło się w napisach końcowych." - mówił sam Dolan. "Ja jednak nie chowam urazy. Jeśli jest się młodym, ale nie jest się gwiazdą, branża potrafi być podła. To zrozumiałe." (...)"

Czytaj cały artykuł TUTAJ.

notatnik filmowy - Paul Newman, vol. 1

2010-10-06T23:52:00.010+02:00

Gdy czas ucieka... (1980) *

Łabędzi śpiew kina katastroficznego lat siedemdziesiątych. To jedna z ostatnich produkcji zrealizowanych według sprawdzonego wówczas schematu (plejada emerytowanych gwiazd w obliczu wybranego kataklizmu), podpisana zresztą przez wytrwałego propagatora gatunku, Irwina Allena ("Tragedia Posejdona", "Płonący wieżowiec"). Film okazał się jedną z największych porażek finansowych roku (3,5 mln wpływów przy 20 mln budżetu) i gwoździem do trumny samego Allena, który do końca życia nie wyprodukuje już filmu kinowego. Co nie zadziałało? Pretekstowa fabuła, słabe efekty specjalne, panosząca się wokół groteska, kuriozalnie budowane napięcie. Dość powiedzieć, że najbardziej "emocjonującą" sceną jest tu blisko półgodzinna przeprawa przez zniszczony most, oparta na przekonaniu, iż ktoś uwierzy, że Newman (główny bohater) i uwieszone u jego szyi dziecko (tzw. święta krowa hollywoodzkich blockbusterów) spaść mogą do bulgoczącej pod ich stopami lawy...

Rodzina Stamperów (1970) ****

Newman-reżyser niewiele ustępuje w swym nonkonformizmie Johnowi Cassavetesowi. Obu łączy niechęć do Hollywood i systemu studyjnego, ale to właśnie ten pierwszy z klasycznych rozwiązań starej gwardii także czerpie, wykorzystując je dość przewrotnie, także na ich niekorzyść. Popularny swego czasu motyw moralizatorskiej wiwisekcji prowincjonalnego imperium, kultywowany zwłaszcza w latach czterdziestych i pięćdziesiątych, staje się tu przyczynkiem do zbiorowego portretu ludzi spętanych własną dumą. Newman udowadnia, że klasyczne zagrywki go nie interesują. Długo unika oczywistych kulminacji, część scen pozostawia w zawieszeniu, a najlepsze z nich potrafi zbudować bez udziału dialogów, obserwując np. codzienne czynności swych bohaterów. Dramat, gdy w końcu nadchodzi, podobnie jak w "Bonnie i Clyde" (choć zdecydowanie nie tak mocny), jest druzgocący w swej arogancji względem wyśrubowanych, płytkich oczekiwań. To nie telenowela. Śmierć wykracza poza ramy ułudy, bo staje się udziałem prawdziwych ludzi.

Z własnej kieszeni (1972) **1/2

Niesamowite, że ledwie rok po napisaniu bełkotliwej fabuły do "Z własnej kieszeni" Terrence Malick nakręcil wspaniałe "Badlands". Przepaść między oboma tytułami jest mniej więcej taka, jak w przypadku "To nie jest kraj dla starych ludzi" i "Arizona Junior" Coenów. Tematyka niby pokrewna - prowincja, kowbojski mit, a jakże różne podejście, jakże odmienny efekt. O ile bowiem "Badlands" to film od początku do końca oparty na przejrzystym koncepcie, "Z własnej kieszeni" przypomina raczej przedziwne kowbojskie exploitation, w którym jedno założenie gryzie się z drugim. Komedia to niemrawa, na dramat brak budulca, a kreślona z irytującym uporem więź pomiędzy Newmanem a Lee Marvinem niczego tu bynajmniej nie dookreśla. Film ściśle stargetowany (ot, niewyrafinowana komedyjka dla południowców) i zupełnie nieprzemyślany, będący ledwie cieniem możliwości zarówno aktorów, jak i stojącego za kamerą Staurta Rosenberga ("Nieugięty Luke"). Cóż, zarabiać też trzeba.

Ulubione sceny filmowe #6

2010-10-05T15:41:00.017+02:00

Przypadek #6: MacGruber. Ta prosta, by nie rzec - prostacka, sekwencja to prawdopodobnie najbardziej brawurowa i ofensywna demitologizacja archetypu tzw. hollywoodzkiej sceny erotycznej, jakiej kiedykolwiek dopuściło się amerykańskie kino mainstreamowe. Nic na miarę von Triera, ale...! Wszyscy wiemy na czym polega schemat. W co bardziej zachowawczych hollywoodzkich blockbusterach, zwłaszcza tych z lat 80. i 90., seksu z prawdziwego zdarzenia uświadczyć nie sposób. Zero nagości, żadnej zwierzęcej energii czy pożądania. Jest za to nastrój (obowiązkowy zestaw: świece, księżycowa poświata, w tle kiczowaty przebój) i czułość (niekończące się przytulanki, muskanie usteczkami, a wszystko to pod szczelną kołderką lub kocykiem). Wierzyć mamy, że oto przed nami seks idealny, namiętny, co gorsza - prawdziwy. Tymczasem twórcy "MacGrubera" usiłują nas przekonać, że to wszystko ściema, że zachowujemy się wówczas nieco inaczej...

Ps. Czego by o samym filmie nie pisać, Will Forte poszedł tu na całego. Najlepiej oddaje to Kristen Wiig - raz po raz odwraca głowę od kamery, by się nie roześmiać.

Nowe recenzje

2010-10-01T13:52:00.004+02:00

Wyśnione miłości ****

"(...) "Wyśnione miłości" płyną wolno przez ekran w rytm przeboju Dalidy, przetwarzając jednocześnie staroświecko romantyczne standardy kina Wonga Kar-waia. Tu liczą się konkretne chwile, momenty. Nakładanie makijażu, wypuszczany z ust papierosowy dym, kołyszące się w idealnie skrojonej sukience biodra, perfekcyjnie ułożone włosy. Spotkania, uśmiechy, spojrzenia. Pocałunki. Trudno zresztą Dolanowi nie wierzyć – nie przemawia do nas tonem znudzonego mistrza, a ze swoimi bohaterami otwarcie się identyfikuje. Oto młodzieńczy triumf chwili, esencja miłości. Każdej - prawdziwej, urojonej, czy też wyśnionej. (...)"

---

Całą recenzję plus teksty o "Tokijskiej opowieści" ***** Yasujiro Ozu i "Chrzcie" *** Marcina Wrony znajdziecie w październikowym numerze Hiro (wirtualne wydanie TUTAJ), recenzje "Pozwól mi wejść" *** Matta Reevesa i "Milczenie jest złotem" * Ewy Pytki w październikowym numerze Filmu (s. 75 i 82), recenzję blu-ray "Planety 51" *** TUTAJ, a nową recenzję "Wall Street: Pieniądz nie śpi" *** Olivera Stone'a TUTAJ.

"I'll do everything for my rosebud"

2010-09-28T15:06:00.004+02:00

Kto zgadnie jakiego filmu remake zapowiedział właśnie Robert Rodriguez? ;)

Gloria Stuart (1910-2010)

2010-09-27T20:22:00.003+02:00

Zmarła Gloria Stuart, jedna z bardziej urodziwych i uzdolnionych, ale też niedocenionych aktorek lat trzydziestych, która pod egidą Universalu nigdy nie otrzymała szansy by rozwinąć skrzydła. Od 1932 do 1939 roku zagrała w ponad czterdziestu filmach, dziś jednak pamięta się ją przede wszystkim z ról w "Niewidzialnym człowieku", "Trzech muszkieterach" i "Poszukiwaczkach złota 1935". W połowie lat czterdziestych, rozczarowana show businessem, na blisko trzy dekady porzuciła aktorstwo. Paradoksalnie jednak, Stuart, jako jednej z nielicznych gwiazd tamtego okresu, udało się odnieść aktorski sukces u kresu swego życia. Za rolę w "Titanicu" Jamesa Camerona otrzymała m.in. nominację do Oscara i Złotego Globu, z powodzeniem występowała także w filmach Wima Wendersa ("Million Dollar Hotel", "Kraina obfitości"). Miała 100 lat i potencjał na miarę Bette Davis; potencjał, który odkryto zdecydowanie za późno.

Stare-nowe recenzje

2010-09-27T15:29:00.005+02:00

Dorian Gray ***

"(...) "Portret Doriana Graya" Oscara Wilde'a to, obok "Frankensteina", "Doktora Jekylla i pana Hyde'a" oraz "Draculi", najbardziej ikoniczny objaw XIX-wiecznej literatury grozy. Różnicę w dzisiejszej jej popularności wyznacza dopiero ilość hollywoodzkich ekranizacji, która w przypadku historii młodocianego Doriana jest zaskakująco niewielka. Wersja nakręcona przed rokiem przez Olivera Parkera to bodajże druga godna uwagi ekranizacja tej, nomen omen, niestarzejącej się powieści, choć potencjał marketingowy jest przecież olbrzymi. Piękniś pozostający na pierwszym planie, nieustanny seks i przemoc, malowana gotyckim pędzlem groza... Aż dziw, że ponad 100 lat po jego powstaniu, "Portret..." wciąż nie jest jeszcze dziełem doszczętnie wyeksploatowanym. (...)"

Czytaj całą recenzję TUTAJ lub recenzje poniższych filmów:

[dvd] Dead or Alive II ****
Resident Evil: Afterlife 3D ***
[dvd] Czarna Błyskawica ***
[dvd] Zawsze tylko Ty **

Po drugiej stronie filmu #6

2010-09-26T08:58:00.006+02:00

Zapomnijcie o morderczych klaunach! To przeżytek. Dziś na nieprzyjaznym nieboskłonie wypatrywać powinniście raczej statków... nazistów. Jak głosi tagline powstającej właśnie animacji "Iron Sky", w 1945 wyruszyli oni na Księżyc; w 2018 gotowi są do powrotu. Aż dziw bierze, że pomysł wykorzystania tego rozkosznie absurdalnego konceptu pojawił się dopiero dzisiaj. I tylko fakt, iż twórcy zapowiadają swój film jako komedię burzy nieco całe wrażenie. Zwiastun jest póki co wyborny; splata w sobie przedziwną nostalgię, gatunkowy szpan i zapowiedź niedorzecznej apokalipsy, które tak bardzo w kinie kochamy.

Sięgajcie po zapomniane arcydzieła!

2010-09-17T16:00:00.005+02:00

"(...) Arcydzieło. Wow, duże słowo. Trudne. Co jest arcydziełem? Albo inaczej, co jest DZIŚ arcydziełem? I dla kogo? Filmowe gusta, nawet te najbardziej otwarte na nowe doznania, chwieją się przecież pod naporem zmiennych wiatrów, własnych na kino zapatrywań. Co dla jednej osoby będzie arcydziełem, inna skwituje cierpkim śmiechem. Czy istnieje w ogóle coś takiego jak arcydzieło obiektywne, niepodatne na nasze animozje, takie, którego wyższość, niezależnie od jego zrozumienia i docenienia, wypada mu oddać? Tak, z pewnością. Ale takich tytułów jest kilka, może kilkanaście - pionierskich, łamiących realizatorskie schematy i obyczajowe tabu, ale też często monumentalnych, przytłaczających rozmachem. "Obywatel Kane"? Z całą pewnością. "2001: Odyseja kosmiczna" ? Tak. Miejsce w tym wąskim gronie znajdzie się też dla "Siedmiu samurajów" i "Czasu apokalipsy" , dla Felliniego, Chaplina, Bergmana. I tak dalej. (...)"

Cały tekst TUTAJ.

Obcy na Mazurach. O "Essential Killing" jeszcze

2010-09-15T14:59:00.008+02:00

Mało to reprezentatywny dla całości tekstu fragment, ale cóż...

"(...) Po pierwszym z weneckich pokazów "Essential Killing" szybko rozeszła się fama, że film może być jednym z głównych faworytów do Złotego Lwa. Cytowano wypowiedzi zachodnich krytyków i dziennikarzy. Sam Jerzy Skolimowski zachowywał jednak pokerową twarz. "Musimy pamiętać o tym, że przewodniczącym jury jest Amerykanin Quentin Tarantino. - przekonywał. - To taki proamerykański Amerykanin, a mój film proamerykański nie jest." Obawy okazały się jednak niesłuszne, jury przyznało Skolimowskiemu swoje specjalne wyróżnienie, nagrodziło też rolę Vincenta Gallo, który nie raz dawał dowody, że za twórcą "Pulp Fiction" nie przepada. "Tarantino musiał się naprawdę przełamać, zwyciężyła w nim dusza artysty. Chwała mu za to." - komentował nagrodę dla aktora polski reżyser. (...)"

Cały artykuł można znaleźć w nowym numerze Polityki (s. 110)

Wybitne kreacje aktorskie #12

2010-09-14T10:13:00.003+02:00

Przypadek #12: The Room. W związku z powtarzającymi się requestami, wracają wybitne kreacje aktorskie (tych, którzy obserwują blog od niedawna, zachęcam do przejrzenia archiwalnych odsłon). Tym razem przypadek absolutnie wyjątkowy, bo będący udziałem nie jednego aktora, a całego kolektywu. No, ale tak to już jest, gdy nie zna się umiaru. Gość w niebieskiej koszuli nie tylko tu wystąpił, ale także całość napisał, wyprodukował i wyreżyserował. Nowy Orson Welles.

Wenecja 2010 - podsumowanie

2010-09-13T13:25:00.007+02:00

"(...) To ciekawe, ale przez cały czas trwania weneckiego festiwalu o ewentualnych nagrodach nie rozmawiano w kategoriach "ten film zasługuje, a ten nie", a odwoływano się raczej do ich "szans" w takim czy innym kontekście. Na pierwszym planie stał rzecz jasna Quentin Tarantino ze swoimi sympatiami i animozjami. Quentin lubi kino specyficzne, o czym wszyscy tutaj pamiętali. Jerzy Skolimowski sam przedwcześnie skreślił się z listy potencjalnych laureatów przypominając przede wszystkim, że grający u niego główną rolę Vincent Gallo kiedyś przewodniczącego obraził, a jego film nie jest wystarczająco proamerykański, by znaleźć uznanie w oczach twórcy "Pulp Fiction". To oczywisty błąd ze strony pana Jerzego, bo przecież przed sześcioma laty w Cannes jury pod jego przewodnictwem właśnie QT nagrodziło następujący administracji Busha na odcisk dokument Michaela Moore'a, "Fahrenheit 9.11". (...)"

Całość można przeczytać TUTAJ.

Największe emocje podczas: oj, nie wiem - bez ewidentnych zachwytów w tym roku; Skolimowski i "Post Mortem" Larraina idą łeb w łeb
Ulubiona scena: "Miasto złodziei"; Rebecca Hall wyznaje Benowi Affleckowi, że została porwana w trakcie napadu na bank, nie wiedząc, że był on jednym ze sprawców. Ben przeprasza, Rebecca ucisza go słowami: "Przecież to nie twoja wina."
Najfajniejszy press book: to jest nawet zabawne, bo nie pamiętam jak się nazywał film - ale press bookiem było w tym wypadku pudełko kawowych cukierków
Największa wtopa: strach pisać, z każdym festiwalem jest ich więcej i więcej... nie zobaczyłem "Black Swan", nie wziąłem ładowarki, w hotelu nie było wifi...
Najbardziej brakowało mi: jakiegoś filmowego wyciszenia pośród tych bezlitosnych, często drastycznych wiwisekcji; łapie się chyba tylko "Attenberg", coraz cieplej myślę także o "Somewhere"

Ani, Asi i drugiej Ani serdecznie dziękuję za wyborne towarzystwo, które pomogło mi tegoroczny chaos okiełznać. Kilku rzeczy z tej edycji na pewno dzięki Wam nie zapomnę: poziomek, błądzenia (dwukrotnego!) po Wenecji, czarnej jak smoła kałamarnicy, karzełka w czerwonej pelerynce, peszka, obrzydliwego wina na skałkach, Czarnych Diabłów. I paru innych rzeczy.

No i na koniec - niekwestionowanym i niedoścignionym cytatem tegorocznego festiwalu jest pełne staroświeckiego romantyzmu stwierdzenie: "Ależ gwiazd wypierdoliło na niebo". Szacunek!

Dodatkowe podziękowania dla Magdy za-wiadomo-co.

Wenecja 2010 - dzień 10

2010-09-12T11:32:00.003+02:00

Drei ***

"(...) Tom Tykwer wciąż jeszcze nie wyzbył się mentalności rozentuzjazmowanego licealisty, wciąż przemawia do nas przystępnymi banałami. Po "Pachnidle" i "International" wydawało się, że dorósł, spoważniał. Tymczasem jego "Drei" przypomina ulotkę wciśniętą nam na ulicy przez zapalczywego aktywistę - kilka zgrabnie połączonych ze sobą hasełek, odpowiednio wystylizowane zdjęcie-które-mówi-wszystko, minimum przystępnych faktów, a całość na makulaturze z odzysku. Pan przytula panią, pani całuje innego pana, a obaj panowie dodatkowo robią sobie dobrze. Wiwat obyczajowa swoboda, kochajmy się ponad podziałami, i tak dalej. To chwalebne, ale artystycznie kompromitujące. Zwłaszcza, jeśli przypomnieć sobie jak do egzystencjalnego trójkąta odwołała się Athina Rachel Tsangari w swoim "Attenberg". (...)"

Cały tekst plus recenzję "Road to Nowhere" ** Monte Hellmana przeczytacie TUTAJ.

(jeszcze dziś dwa osobne podsumowania - jedno w Stopklatce, drugie na blogu)

Wenecja - dzień 9

2010-09-11T11:41:00.003+02:00

13 Assassins ****

"(...) Wpisana w fabułę "13 Assassins" ambiwalencja godna jest największych mistrzów jidaigeki - Miike z jednej strony demonizuje mordującego i gwałcącego w dzikim szale Naritsugu, z drugiej czyni go sumieniem swoich czasów, jedynym wojownikiem, który przeciwko ślepemu oportunizmowi szogunatu potrafił się zbuntować. Podobnych demaskacji systemu feudalnego dopuszczali się przed laty Gosha czy Kobayashi, ale to właśnie Miike robi coś, co nie do końca udało się nawet samemu Kurosawie - przygodowy dramat obciąża balastem narodowej świadomości. Tyleż bowiem w filmie Miike ducha sensacyjnego oryginału z 1963 roku ("13 Assassins" to remake), co atmosfery "Siedmiu samurajów". To przygoda. Wielka... posępna i krwawa przygoda. (...)"

Czytaj cały tekst i recenzję "Zebraman 2" ***, również w reżyserii Miike TUTAJ.

Wenecja 2010 - dzień 7 i 8

2010-09-09T10:50:00.008+02:00

Miasto złodziei ****

"(...) Ben Affleck to prawdopodobnie ostatni niepoprawny romantyk współczesnego kina sensacyjnego, wciąż wyznający dumne ideały, wyraźnie szukający zbawienia i nadziei, ale jednocześnie znający gorycz nadciągającego przeznaczenia. Aktor dorósł, zmężniał. Po wymuskanym herosie z obciachowych superprodukcji ("Armageddon", "Pearl Harbor") nie został najmniejszy ślad. Ale zmieniło się jeszcze jedno! Affleck jest dziś bardziej grywającym role reżyserem, niż okazjonalnie reżyserującym aktorem. Jego "Miasto złodziei" to triumf hollywoodzkiego sznytu, dzieło autora świadomego, wyuczonego swego zawodu. Sukces to przede wszystkim o tyle, że "Miasto...", zaledwie drugi pełnometrażowy film w jego dorobku, garściami czerpie z dawno już wymiętych standardów konwencji heist movie. (...)"

Czytaj cały tekst i recenzję "Promises Written in Water ** Vincenta Gallo TUTAJ, a kilka zdań o obecnym na festiwalu kinie azjatyckim i mini-recenzję "Attenberg" **** Athiny Rachel Tsangari TUTAJ.

Wenecja 2010 - dzień 6

2010-09-07T18:03:00.004+02:00

Post Mortem ****

"(...) Społeczno-polityczne niepokoje w trawionym kryzysem Chile prowokują Pablo Larraina do kolejnej, po doskonałym, acz szalenie niepokojącym "Tonym Manero", analizy upadku ludzkiej kondycji. Ale nie tylko - "Post Mortem" to także desperacka próba owego upadku przeniknięcia, zrozumienia. Czy to w ogóle możliwe? Bohaterem poprzedniego filmu Larraina był Raul, introwertyk ogarnięty manią na punkcie... bohatera filmu "Gorączka sobotniej nocy" . Chłodna, bezlitosna rejestracja jego wypełnionych absurdalną makabrą dążeń do wyrwania się z materialnej nędzy i bezcelowej wegetacji, zbliżyła Larraina do kina Bruno Dumonta i Michaela Haneke. (...)"

Cały tekst plus recenzję "Cirkus Columbia" **** Danisa Tanovica znajdziecie TUTAJ.

(przerwa festiwalowa - nowe recenzje kinowe)

2010-09-07T13:51:00.002+02:00

Matka Teresa od kotów *****

"(...) Aniołowie nie nadejdą. Są tylko koty. Uporczywie zawodzące, zdezorientowane, bezmyślnie błądzące po pustym mieszkaniu koty. Ich upiorna lamentacja to największy i w zasadzie jedyny dowód zbrodni jakiej na swej matce, Teresie, dopuścili się dwaj bracia – Artur i Marcin. Dlaczego? Po co? Obezwładniająca oczywistość odpowiedzi – bo moogli, bo chcieli – jest jednak cokolwiek zwodnicza. Bezsensowna, impulsywna zbrodnia staje się w rękach Pawła Sali wyzwoleńczym rytuałem, ironicznym odkupieniem za męki życia doczesnego. (...)"

Bazyl. Człowiek z kulą w głowie ***
Nie oglądaj się **
Tetro ***

Całą recenzję "Matki Teresy..." i trzy powyższe znajdziecie we wrześniowym numerze Hiro (s. 46-47). Wirtualne wydanie można znaleźć TUTAJ.

Wenecja - dzień 4-5

2010-09-06T14:15:00.007+02:00

Essential Killing *****

"(...) Zarośnięty i lepiący się od krwi Vincent Gallo przypomina w niektórych ujęciach prowadzonego na Golgotę Jezusa. W innych jest Johnem Rambo, prześladowanym weteranem z kart "Pierwszej krwi" Davida Morrella. Oto jego droga krzyżowa, podróż przez kolejne wypełnione męką stacje, lub - jak kto woli - brutalna lekcja przetrwania. Grany przez Gallo talib Mohammed zostaje w otwierającej film scenie przyparty do muru - w jednym z pustynnych kanionów los styka go z trójką amerykańskich marines, których w konsekwencji zabija z przeciwpancernego granatnika. Wokół zostają tylko strzępki ubrań i kończyn. Czy zadana przez niego brutalna śmierć jest usprawiedliwiona, wynika z obrony własnej? Wcześniejszych jego win nie znamy, w momencie poznania Mohammed jest dla nas arkuszem czystego papieru. (...)"

Przeczytaj całą recenzję lub czytaj recenzje poniższych filmów:

Meek's Cutoff ****
Beyond **
Potiche ****

Wenecja - dzień 3

2010-09-05T13:02:00.006+02:00

Somewhere ****

"(...) Tym razem bohaterowie Sofii Coppoli gubią nie słowa, a sens życia. Ale, jak to u młodej reżyserki bywa, strata idzie w parze z odkupieniem. Johnny'ego Marco, hollywoodzkiego blazera, celebrytę i aktora (w takiej właśnie kolejności), trawi pogłębiający się kryzys tożsamości. Co zrobić, gdy materialne nasycenie nie jest już w stanie zagłuszać duchowej pustki? Marco jest do konfrontacji z nadchodzącą falą przygotowany znacznie gorzej, niż pokrewny mu bohater "Między słowami". Chałturzący w Tokio aktor Bob Harris miał wrodzoną autoironię Billa Murraya, podczas gdy Marco zmagać musi się z apatią sprowadzonego z przedwczesnej emerytury Stephena Dorffa , gwiazdora nieco dziś podupadłego i zapomnianego. (...)"

Czytaj całą recenzję (+ tekst o "Reign of Assasins" *** Johna Woo)

Na miejscu #2 (było tego więcej z całej Wenecji, ale szkoda miejsca):

Niesamowite - jestem tu trzeci raz i wciąż tak samo łatwo gubię się pośród krętych uliczek. Nie muszę nawet specjalnie się starać. Przedwczorajsza wyprawa do jednej z knajp w starej Wenecji skończyła się godzinnym obchodem całej wyspy i... powrotem do tej samej knajpy. Po północy splot wyludnionych uliczek przypomina labirynt bez wyjścia, który tak doskonale sportretował Nicolas Roeg w "Nie oglądaj się teraz". A jeśli dodać, że pierwszego dnia na jednej z łodzi widziałem dziewczynkę w czerwonej pelerynce... Wyobraźnia działa.

Za mną pierwsze weneckie wywiady. Formuła roundtable (4-10 dziennikarzy przy jednym stoliku) nie jest jednak moją ulubioną formą ich przeprowadzania. Każdy chce być pierwszy, każdy ma notes wypełniony pytaniami. Ale, uścisnąć rękę Johna Woo i pouśmiechać się do Michelle Yeoh, to jest coś.

Dziś prawdopodobnie zagwarantowałem sobie dożywotni zakaz wstępu do krajów skandynawskich. Po pokazie "Beyond" Pernilli August udzieliłem krótkiego wywiadu jednej z tamtejszych dziennikarek, opisując film jako banalną, porno-emocjonalną papkę, a'la von Trier dla ubogich. Była wyraźnie niepocieszona, choć wydaje mi się, że ja z kolei w swym osądzie byłem sprawiedliwy.

Wenecja 2010 - dzień 2

2010-09-03T20:41:00.002+02:00

Maczeta ****

"(...) "Maczeta" to, wbrew oczekiwaniom, twór przedziwny, niejednoznaczny i skomplikowany - perwersyjnie rozhisteryzowany festiwal niekończącej się przemocy z jednej strony, z drugiej zaś grubiański pamflet fetyszyzujący sztukę upadłą. Na zgliszczach kina wznieca Rodriguez rebelię wymierzoną w establishment; rebelię, która - co szokujące - przeciwstawia się odrobinę tylko ubarwionej rzeczywistości. Odrobinę, bo choć grany przez Roberta De Niro senator osobiście uczestniczy w krwawych łowach na meksykańską biedotę masowo napływającą do USA, to przecież wydawane zza biurka decyzje prawdziwych polityków mają podobną siłę rażenia. (...)"

Czytaj całą recenzję.

Na miejscu #1

Uff, 2 godziny w pociągu do Katowic, 30 minut w taksówce z dworca na lotnisko, półtorej godziny w samolocie do Bergamo i kolejne 3 godziny w pociągu do Wenecji i... jestem na miejscu. Zmęczony, wkurzony i rzecz jasna spóźniony. Pojawić się z minimalnym choć poślizgiem na jakimkolwiek festiwalu, to jak zaszczycić swoją obecnością imprezę, z której wszyscy właśnie wychodzą. Szansa na przełamanie lodów, ustanowienie obozów, zajęcie swojego miejsca minęła. Wszyscy już tu są, krążą, jak się wydaje, konspirują.

Lubię to miejsce. Ilekroć ktoś mnie o Wenecję pyta, podkreślam, że jest tu kameralnie, przytulnie, przynajmniej jak na festiwal tego formatu. Ale, żeby tego doświadczyć, co roku muszę przegryźć się przez piętrzące się przeciwności pierwszych dni. W tym nie wziąłem ze sobą ładowarki do telefonu, a wireless internet w moim hotelu okazał się bardziej less niż bym sobie tego życzył. No, ale pierwsze koty za płoty. Jak będzie? Czas pokaże. Nadzieje są spore.

Swoją drogą, to niesamowite, ale od zeszłego roku wciąż jeszcze nie wyremontowano festiwalowego pałacu. Rusztowania, barierki i piętrzące się śmieci straszą z lewa i prawa. Ale to dobry znak. Skoro festiwal nie jest w pełni gotowości, to i ja nie muszę.

Wenecja 2010 - dzień 1

2010-09-02T15:29:00.003+02:00

Na początek - wtopa. W tym roku trochę spóźnię się na Wenecję. Będę na miejscu dopiero jutro rano, tracąc tym samym bezpowrotnie szansę obejrzenia nowego filmu Aronofsky'ego. Szczęśliwie program jest na tyle różnorodny, że szybko postaram się tę gafę czymś załatać. A póki co - 10 najbardziej oczekiwanych przeze mnie filmów; od jutra - codzienne relacje filmowe na Stopklatce i wrażenia z samej Wenecji na blogu.

Mój wenecki Top 10 znajdziecie TUTAJ.

Tradycyjnie już, pytanie: czego oczekujecie po tegorocznym festiwalu, o jakich filmach byście poczytali, jak podoba Wam się program?

Nowe recenzje

2010-09-01T12:20:00.003+02:00

Moon ****

"(...) Wydaje się, że film Duncana Jonesa nie zasłużył na renomę jaką często mu się przypisuje. Przynajmniej nie w pełni. Określany mianem najlepszej produkcji science-fiction ostatnich lat, porównywany z największymi klasykami gatunku, "Moon" w rzeczywistości świeci światłem odbitym. Punktem odniesienia jest dla Jonesa "2001: Odyseja kosmiczna" Stanleya Kubricka (a w pewnym stopniu także "Solaris" Tarkowskiego i "Blade Runner" Scotta - czyli sci-fi już leciwe), z którą to wchodzi w otwartą, ale na tyle subtelną polemikę, iż na dobrą sprawę nie udaje mu się przedstawić w jej obrębie własnego światopoglądu. Młody Brytyjczyk aż do samego końca nie podnosi się z kolan, na których do oryginału Kubricka podchodzi. (...)"

Przeczytaj całą recenzję lub recenzje poniższych filmów:

Ostatni Władca Wiatru **
Niezniszczalni **
Święty interes **

Ulubione sceny filmowe #3-5

2010-08-27T15:41:00.005+02:00

YouTube zablokowało udostępnianie na prywatnych stronach (zapewne na wniosek wytwórni) scen, o których mowa poniżej, zatem znajdziecie je TUTAJ, TUTAJ i TUTAJ.

Przypadki #3-5: Alpha Dog. Trudno być synem legendy amerykańskiego kina niezależnego, czego filmy Nicka Cassavetesa skutecznie dowodzą. Czego by nie nakręcił, zawsze już towarzyszyć będzie mu etykietka zgniłego jabłka, które padło dość daleko od dorodnej jabłoni. Przez jego kolejne dokonania, a głównie mam tu na myśli "Johna Q", "Pamiętnik" i "Bez mojej zgody" przemawia nieznośny, konformistyczny sentymentalizm, który z pionierskimi dokonaniami jego ojca (m.in. "Kobieta pod presją" - kino, które się nie starzeje) ciężko zestawiać. Ale, ale... Jest jeden tytuł w dorobku Nicka, który zdradza jego niewykorzystany (zaprzepaszczony?) potencjał. "Alpha Dog" to tragikomiczna dramatyzacja prawdziwych wydarzeń, które rozegrały się gdzieś pośród zakamarków bogatych domostw kilku hollywoodzkich familii.

Czym jest śmierć dla zepsutych nastolatków z Kalifornii, jak wygląda ich życie? Cassavetes przygląda się zjawisku z precyzją Larry'ego Clarka, autora "Dzieciaków" i "Bully'ego". Widzi mroczny świat wyprany z emocji, pusty i nikczemny. Świat, którego jedyną przeciwwagą może być ironia. Jej głównym nośnikiem jest w "Alpha Dog" postać Jake'a Mazursky'ego - impulsywnego narkomana i... posiadacza czarnego pasa karate, który ilekroć pojawia się na ekranie, rozsadza go siłą przewrotnie negatywnej energii. Rolę tę zagrał Ben Foster - obok Josepha Gordona-Lewitta najbardziej perspektywiczny amerykański aktor młodego pokolenia. Pamiętam, że przy każdej jego scenie w "Alpha Dog", trzymałem się mocno fotela... Powyżej trzy z nich, po których z zapartym tchem zacząłem śledzić jego dorobek.

Nowe recenzje

2010-08-20T13:00:00.004+02:00

Salt ***

"(...) "Salt" to dwa warte odnotowania, a jednocześnie dość karykaturalne comebacki. Wraca Angelina Jolie, która po odnowieniu romansu z kinem akcji za sprawą niedawnych "Ściganych", wyraźnie nabrała ochoty, by poszaleć jak za dawnych lat; wraca też Phillip Noyce, już ponad dekadę nieobecny na mapie twórców kasowych blockbusterów, której niegdyś był rozpoznawalnym punktem. Co ciekawe, gdy oboje spotkali się poprzednio, na planie "Kolekcjonera kości", kierowały nimi zupełnie inne niż dziś ambicje. Jolie, świeżo przed Oscarem za "Przerwaną lekcję muzyki" wciąż miała jeszcze do udowodnienia, że nie jest jedynie córeczką swego tatusia, z kolei Noyce wyraźnie czuł już przesyt kinem gatunkowym, czego dowiódł realizując niedługo później "Spokojnego Amerykanina" i "Polowanie na króliki", dwa kameralne dramaty zamknięte na dotychczasową publiczność. (...)"

Czytaj całą recenzję lub recenzje filmów:

Wyspa zaginionych **
Psy i koty: Odwet Kitty **
Duże dzieci **
Jak ukraść Księżyc ***

Po drugiej stronie filmu #5

2010-08-19T08:53:00.006+02:00

W sieci pojawiły się fałszywe plakaty promujące komiksową adaptację "Scott Pilgrim vs. the World". Dlaczego fałszywe? Bo mamy tu do czynienia z klasycznym przykładem filmu w filmie. Ich fikcyjnym gwiazdorem jest niejaki Lucas Lee, w rzeczywistości grany przez Chrisa Evansa. Pośród kasowych hitów z jego udziałem, m.in. "The Game is Over 2" czy "You Just Don't Exist", uwagę przykuwa przede wszystkim parodia łzawego melodramatu zatytułowana "Let's Hope There's a Heaven". Tagline zabija. Wypisz wymaluj - Nicholas Sparks.

Resztę plakatów możecie zobaczyć TUTAJ.

Obywatel Kane (1941) *****

2010-08-15T18:12:00.003+02:00

"(...) To niesamowite, ale blisko 70 lat po premierze, "...Kane" wciąż imponuje. Z bezstylowej formuły hollywoodzkiego kina tego okresu wyłamuje się już od pierwszych minut; nawet laikowi trudno ten fakt zignorować. Achronologiczna konstrukcja fabularna, ujęcia z niskiego kąta, niekonwencjonalne wykorzystanie miniatur, innowacje dźwiękowe i charakteryzatorskie, nieznana obsada - wszystko to w obrębie jednego filmu. Nic dziwnego, że włodarze studia RKO na widok gotowego filmu wpadli w panikę. Kto w roku 1941, u progu triumfów hollywoodzkiego konserwatyzmu, ledwie dwa lata po gargantuicznych sukcesach "Przeminęło z wiatrem", "Czarnoksiężnika z Oz", "Wichrowych wzgórz", chciałby owe fanaberie oglądać? (...)"

Czytaj całą recenzję.

Stare-nowe recenzje dvd

2010-08-12T14:49:00.002+02:00

Filmy to trochę zakurzone, bo wydane na dvd na początku roku, ale pora w końcu nadrobić zaległości...

Duże zwierzę ****

"(...) Wynikająca z "Dużego zwierzęcia" niewiara w odruchy społeczne Polaków tyleż jest odbiciem współczesnych animozji Jerzego Stuhra, co przebłyskiem rzeczywistości nieco już zapomnianej, peerelowskiej. Sięgając po szczątki (ponoć tylko dwie sceny miały rozpisane pełne dialogi) powstałego w okolicach 1972 roku scenariusza Krzysztofa Kieślowskiego, Stuhr zaprawił go lękami człowieka zdającego sobie sprawę z własnej "niedzisiejszości", czyli postaci powracającej w niemal każdym jego filmie, ale jednocześnie przywołał z pamięci socrealistyczną politykę wykluczenia. Powstała intrygująca parabola - niedookreślona czasoprzestrzeń zrealizowanego u progu millenium filmu równie dobrze może odnosić się do lat siedemdziesiątych, co czasów dzisiejszych. (...)"

Czytaj całą recenzję lub recenzje poniższych filmów:

Roman Polański: ścigany i pożądany ****
Magiczne drzewo ***

Nowe recenzje

2010-08-10T13:50:00.003+02:00

Gentlemen Broncos ****

"(...) "Gentlemen Broncos" Jareda Hessa to dość niespodziewana alternatywa dla szybko konwencjonalizujących się komedii z producenckiej stajni Judda Apatowa. Bohaterem jest tu Benjamin, młody nieudacznik, początkujący autor niskogatunkowych opowiadań fantastycznonaukowych, który przy nieco bardziej populistycznych zapędach reżysera mógłby stanowić nastoletnią zapowiedź 40-letniego prawiczka (pamiętacie? gość zbierał przecież figurki ikonicznych postaci sci-fi!) lub być młodszym bratem flejtuchów granych przez Setha Rogena. Ale nie. Jest dla nich opozycją. Dlaczego? Bo jego frajerstwo uzupełnia nieatrakcyjna dla potencjalnego odbiorcy neuroza. Nie ma nic do powiedzenia, nie jest w swym zamknięciu na świat atrakcyjny. To nie Napoleon Wybuchowiec (nawiasem, postać z pierwszego filmu Hessa) czy sypiący kąśliwymi inwektywami allenowski outsider. Benjamin jest frajerem. Po prostu. Tylko i aż. (...)"

Czytaj całą recenzję lub recenzje poniższych filmów:

[dvd] Czas patriotów ***
Projekt dziecko *
Step Up 3-D **

Po drugiej stronie filmu #4

2010-08-08T14:33:00.006+02:00

Pewien mądry amerykański krytyk, którego nazwiska dziś już niestety nie pomnę, powiedział kiedyś, że żaden film nie jest tym, czym się na pierwszy rzut oka wydaje. Poniższy ekstrakt youtube'owej sztuki amatorskiego montażu jest tego wspaniałym potwierdzeniem.

Przerażająca "Pani Doubtfire" TUTAJ.

"Mroczny Rycerz" a'la "Toy Story 2" TUTAJ.

"Terminator" jako nieobyczajna komedia romantyczna TUTAJ.

The Doors - historia nieopowiedziana ****

2010-08-04T21:41:00.005+02:00

"(...) DiCillo nie eksperymentuje. Zarówno z formą, jak i treścią. Czytana przez Johnny’ego Deppa narracja ogranicza się do znanych choćby z Wikipedii faktów, stanowiąc tym samym swego rodzaju opozycję, manifest wręcz, względem mocno przekłamanych "Doorsów" Olivera Stone’a. Ale nie tylko. Sklejając ze sobą kolejne archiwalne, często nieznane dotąd materiały wideo, autor wznosi się ponad filmową ułudę i wyłuskuje z Jima intymność udręczonego wrażliwca, który na związany z nagłą sławą cyrk nie był przygotowany. (...)"

Cała recenzja w sierpniowej Machinie (s. 94)

Nowe recenzje

2010-08-03T14:53:00.003+02:00

Zły porucznik ****

"(...) Jeśli się zastanowić, Cage nigdy nie grał. W swej karierze przyjął dwa środki wyrazu: przesadę i szczerość. Tej pierwszej mamy pod dostatkiem na co dzień, ostatnio w "Uczniu czarnoksiężnika", kolejnej finansowej klapie z jego udziałem. Ale jeśli dać mu jakikolwiek odprysk realizmu, pokornieje. Tak było choćby w "Zostawić Las Vegas", historii alkoholika, która równie dobrze mogłaby opowiadać o nim samym, czy wspomnianej "Adaptacji", gdzie grał podwójną rolę nękanych niemocą twórczą braci bliźniaków. "Zły porucznik" to już przypadek ciut inny, najpewniej wyszarpnięty z otchłani któregoś z otaczających nas, alternatywnych wymiarów. Cage jest tu jeszcze bardziej cage'owski niż dotychczas, jego patos bardziej patetyczny, a rzeczywistość... nierzeczywista. (...)"

Czytaj całą recenzję lub recenzje poniższych filmów:

Paintball **
Uczeń czarnoksiężnika **

Wywiad z Kornelem Mundruczo

2010-08-01T19:44:00.003+02:00

"(...) Jeden z amerykańskich krytyków napisał, że po "Łagodnym potworze" powinien Pan pójść w ślady Nimróda Antala i przenieść się do USA. Widzi się Pan w roli reżysera hollywoodzkiego?

Bardzo trudne pytanie. Oczywiście jeśli znalazłbym odpowiednią historię, potrafiłbym sobie to wyobrazić. Ale już robienie filmów hollywoodzkich w Europie jest dziwne. Taki rodzaj kina jest zwyczajnie śmieszny i głupi. Hollywoodzka receptura najlepiej sprawdza się w Hollywood, a moja w Europie. Ale jeśli nadejdzie jakiś przełom, będę oczywiście ciekaw jak mogę wykorzystać nowy system, bo bardzo chcę go zgłębić. Podam przykład. Widziałem nowy film Nolana, "Incepcję". To niesamowite kino, kawał niezwykłej filmowej pracy. Pod kątem filozoficznym pojawia się zaś sporo pytań, mimo iż autor jest biznesmenem zarabiającym duże pieniądze. On jest reżyserem filmowym, ja również, ale nie wykonujemy tej samej profesji. Nolan robi coś innego niż ja. Nie wiem czym się tak naprawdę zajmuje. Nie znam systemu, nie wiem o nim właściwie nic. Jak sprawić by ludzie latali, czy cokolwiek podobnego? (...)"

Czytaj cały wywiad.

Ulubione sceny filmowe #2

2010-07-31T00:59:00.004+02:00

Przypadek #2: Ghost in the Shell. Zawarty w tej scenie przepiękny, zaprawiony absorbującą nostalgią fresk futurystycznego Tokio zdradza, że "GitS" jest przede wszystkim poruszającą historią narodzin świadomości bytu, a dopiero w drugiej kolejności efektownym cyberpunkiem. I choć najlepszym utworem Kenjiego Kawai z tego soundtracku (a może i całej kariery) pozostaje krótka impresja pt. Nightstalker, to właśnie płynące z powyższego klipu chorały ustawiają atmosferę całej opowieści. Smutek, niepokój, rozpacz nad kondycją świata. Oto ostatni wielki film nurtu japońskiej cyber-melancholii.

[dvd] Fatalne zauroczenie (1987) ****

2010-07-29T09:37:00.003+02:00

"(...) Seks, niczym strach, ma w amerykańskim kinie wielkie oczy. Nie od dziś wiadomo, że najcięższe ograniczenia wiekowe przytrafiają się filmom nie tyle brutalnym, co traktującym seksualność z dużym poczuciem swobody. Dość powiedzieć, że pierwsze sceny erotyczne z prawdziwego zdarzenia Amerykanie zobaczyli na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, na fali obyczajowej rewolucji. (...) Czy tego właśnie boją się Amerykanie? Zemsty za niekontrolowaną sodomię? Bohater "Fatalnego zauroczenia" dopuszcza się lekkomyślnej, spontanicznej zdrady. Nie spodziewa się jednak, że weekend niezobowiązującego seksu odbije się na jego szczęśliwym życiu rodzinnym. (...)"

Czytaj całą recenzję.

Nowe Horyzonty 2010

2010-07-25T09:12:00.006+02:00

No dobra, festiwal czas zacząć. W tym roku będzie to prawdziwa partyzantka. Jest niedziela, czwarty dzień, a moja zamawiana na ostatnią chwilę akredytacja ciągle "się robi".

Co polecam?

Dwa spotkania z Wernerem Herzogiem ("Zły porucznik" i "Synu, synu, cóżeś uczynił?"), oba w konwencji halucynogennego snu.
Apokalipsę według Refna, czyli "Valhalla Rising".
Apokalipsę według Mundruczó, czyli "Łagodny potwór".
"Wtorek, po świętach" Radu Munteana. Voyeurystyczna perła kina rumuńskiego, która sens radykalizmu skandynawskiej dogmy stawia pod znakiem zapytania.
"Made in Poland" Przemka Wojcieszka, kopiącą dupę satyrę na naszą umysłową zaściankowość.
Nowego Solondza ("Life During Wartime"), autotematycznego, a jednak otwartego na nową widownię.
"Na gorąco", najlepszy (co nie znaczy, że wielce rewelacyjny) film De Palmy od lat!
Debiut pięćdziesięciolatka, czyli "Matkę Teresę od kotów", film łączący w sobie wrażliwość z dosadnością mniej więcej tak jak "Dług" Krauzego.
"Wyśnione miłości" bezczelnie młodego Xaviera Dolana, który potrafi zatrzymać miłość w kadrze.
I trochę na przekór, pretensjonalne "Wejście w pustkę", bo jednak Noego trzeba znać.

O większości z tych filmów pisałem w relacjach z tegorocznego Cannes, Gdyni i zeszłorocznej Wenecji.

Czego nie polecam?

"Mojego szczęścia", fabularnego debiutu dokumentalisty Sergieja Łożnicy. Bo ileż można oglądać upiorne pozostałości po socrealizmie? Jeden "Ładunek 200" wystarczy.
"Carlosa" Olivera Assayasa. Sam poległem w połowie tego pięcioipółgodzinnego miniserialu, ale nie dlatego odradzam. Na Horyzontach będzie prezentowany ledwie 140-minutowy ekstrakt.
Nowego Taverniera. Bo o ile podobał mi się kryminał "In the Electric Mist", to "Księżniczka Montpensier" jest chyba najbardziej rachitycznym filmem kostiumowym roku.
"Nie opuszczaj mnie", histerycznie emocjonalnego porno-szantażu.

Co obejrzę/nadrobię?

Nowe filmy Dumonta ("Hadewijch"), Wakamatsu ("Gąsienica"), Korine'a ("Trash Humpers"). Poza tym chętnie przyjrzę się serii "Samotny wilk i szczenię" oraz szaleństwom Mory. Ogólnie jednak liczę na niespodzianki i oczarowania. :)

Słowa nie mają znaczenia. Mike Patton i Mondo Cane

2010-07-22T15:19:00.003+02:00

Love this guy!

"(...) Środek upalnego lata, Włochy. Filharmonia wypełniona po brzegi. Postawni dżentelmeni w idealnie skrojonych smokingach, piękne kobiety w wydekoltowanych kreacjach. Na scenie trzydziestoosobowa orkiestra, piętnastu członków zespołu. I On, legenda muzyki rockowej, gdzieś z boku, na drugim planie. Gdy dyrygent daje pierwsze znaki orkiestrze, siedzący na sali koneserzy jeszcze nie wiedzą co ich czeka. Patton uśmiecha się na dźwięk pierwszych taktów, zwraca się ku nieruchomej publiczności. Drażni ją, kokietuje. Spogląda w kierunku urodziwej blondynki w pierwszym rzędzie, puszcza do niej oko. Uśmiecha się zalotnie. Ku jej uciesze i wyraźnej frustracji siedzącego obok mężczyzny. (...)"

Czytaj cały tekst.

ps. phi! że też nikt nie upomniał się wczoraj o brak odnośnika ;)

Incepcja (2010) *****

2010-07-20T15:55:00.004+02:00

"(...) "Incepcja" to wypełniona adrenaliną... intelektualna impresja, której rejestracja porównywalna jest z odbieraniem świata przez Leonarda, cierpiącego na zanik pamięci krótkotrwałej bohatera "Memento". Komfort właściwej percepcji jest tu podobną ułudą. Nolan wrzuca nas do labiryntu, w którym rzeczywistość przenika się z jej wyobrażeniem, a może nawet w ogóle nie istnieje. Jeśli wiemy już w którą stronę się skierować, to zaraz lądujemy w ślepej uliczce. Jeśli coś zaczyna układać się w logiczną całość, to po to tylko, by rozpaść się na atomy. (...)"

Czytaj całą recenzję.

Nowe recenzje, vol. 2

2010-07-19T16:47:00.004+02:00

Zejście 2 ****

"(...) Sequel "Zejścia" nie jest, wbrew pozorom, zwykłym odcinaniem kuponów. Wątpliwości budzi co prawda zignorowanie europejskiego zakończenia (bohaterka nigdy nie wydostaje się na powierzchnię) na rzecz amerykańskiego (udaje jej się uciec), ale jest to konieczne, by umotywować kontynuację Jona Harrisa zwartym psychologicznym konceptem, który przyświecał oryginałowi. (...)"

Zagubieni w miłości ***

"(...) Chéreau opowiada nie o, jak sugeruje polski tytuł, zagubieniu w miłości, a, zgodnie z oryginałem („Persecution” - prześladowanie), niekochaniu, odrzuceniu. Daniel uwikłany jest w sytuację przewrotnie dwubiegunową: z jednej strony nachodzony przez tajemniczego adoratora, z drugiej usiłujący naprawić wypalony związek z kobietą swego życia. Kocha i nie kocha, odrzuca i jest odrzucany. (...)"

Obie recenzje w lipcowo-sierpniowym numerze magazynu Hiro (s. 54)

Nowe recenzje

2010-07-19T11:40:00.007+02:00

Koszmar z ulicy Wiązów **

(...) "Kiedy kręciliśmy 'Piątek trzynastego', obejrzałem 'Halloween' Johna Carpentera, by zrozumieć format gatunku" - powiedział w jednym z wywiadów scenarzysta Victor Miller - "Okazało się, że to dziecinnie proste. Otwarcie musi zawierać w sobie zapowiedź nadnaturalnej rzezi, następnie następuje proste zarysowanie akcji, a potem już tylko kolejne nastolatki giną w możliwie okrutny i wymyślny sposób." To niesamowite, ale 30 lat później na tym dawno już wytartym schemacie wciąż zarabiać można grube miliony. Z tą różnicą, że na oryginalność w szlachtowaniu młodego pokolenia aktorów nikt się już nie sili. Ot, czysta redukcja. Zasypiasz - giniesz. (...)" Czytaj całą recenzję.

Czytaj także recenzję Predators ***

Saga Zmierzch: Zaćmienie (2010) **

2010-07-13T13:30:00.005+02:00

Tekst trochę spóźniony, ale co tam.

"(...) W "Zaćmieniu" seks ociera się o... camp. Nadwrażliwy James Dean z jednej strony, otoczony wianuszkiem wiecznie roznegliżowanych kolegów Jacob z drugiej, rachityczna dziewoja pośrodku. O tym, że każde z nich jest dziewicą (nawet 100-letni Ed!) nikt tu wprost nie mówi, ale seksualna frustracja sięga zenitu. Chłopcy prężą przed Bellą muskuły, przyjmują dziwne pozy, wzajemnie się obszczekują, a gdy ona wciąż nie potrafi podjąć właściwej decyzji, Edward i Jacob... spoglądają sobie głęboko w oczy, zadziwieni niespodziewanym porozumieniem. (...)"

Czytaj całą recenzję.

[dvd] Polowanie na Czerwony Październik (1990) ****

2010-07-12T23:07:00.008+02:00

"(...) "Polowanie na Czerwony Październik" pozostaje najbardziej zegarmistrzowskim spośród wczesnych filmów zapomnianego mistrza kina akcji, Johna McTiernana. O ile w "Szklanej pułapce" czy "Predatorze" protagoniści rzucani byli przez niego w przestrzeń zupełnie im nieznaną (odpowiednio: wieżowiec pełen terrorystów i dżungla zamieszkała przez przybysza z obcej planety), to już bohater tego filmu, Jack Ryan, doskonale wie z czym się mierzy. Jako analityk CIA i ekspert od łodzi podwodnych potrafi nadążyć za potencjalnie nieprzewidywalnymi ruchami kapitana wrogiej jednostki, tytułowego Czerwonego Października. Rozwój akcji definiuje więc nie tyle konsekwencja w rozpoznaniu obcego terenu, co przemyślana strategia w obrębie terenu dawno spenetrowanego. McTiernan wykorzystuje tę sposobność, by partyzancki charakter hollywoodzkiego kina sensacyjnego wprowadzić na poziom dalece bardziej wyrafinowany. (...)" Czytaj całą recenzję.

Milla, Milla...

2010-07-09T21:59:00.005+02:00

O gwiazdach, które na swój fach - filmowy, muzyczny czy jakikolwiek inny - zdecydowały się "przypadkiem", wbrew dotychczasowym planom i obranej drodze zawodowej, czytamy często w zdaniach typu "Stratą dla kinematografii byłoby, gdyby Monica Bellucci została prawniczką". Cóż, o Milli Jovovich napisać można coś innego. Ona akurat wybrała tak, że żałować jest czego. Bo o ile aktorką jest żadną, to powyższy, nagrany w wieku 16 lat (!) utwór z debiutanckiej (i jak dotąd jedynej) płyty sugeruje, że ukraińska heroina b-klasowego kina akcji wybitnie minęła się z powołaniem. Odkrywam Amerykę w konserwie, ale natchnął mnie ku temu jej niedawny, gościnny występ na EP-ce nowego zespołu Maynarda Jamesa Keenana.

Nowe recenzje

2010-07-07T08:13:00.013+02:00

Oczy szeroko otwarte *****

"(...) Proste meble, schludne izby, szereg powtarzających się czynności, międzyludzka komunikacja na poziomie odruchowej kurtuazji. Podobnych, urządzonych według ascetycznego klucza społeczności ortodoksyjnych Żydów widzieliśmy już w kinie co najmniej kilka-kilkanaście. Częściej w wyświetlanych na różnych festiwalach dokumentach, kilka razy w fabułach. Zazwyczaj jednak podejmowaną w ich obrębie problematykę dało się zdefiniować poprzez infiltrację lokalnej obyczajowości. W przypadku "Oczu szeroko otwartych", filmu poruszającego kwestię miłości homoseksualnej, problem jest istotny o tyle, że oficjalnie nie ma prawa bytu. Nie istnieje. Talmud mówi jasno: każdy Żyd jest heteroseksualny. (...)" Czytaj całą recenzję.

Przeczytaj także recenzje filmów:

Wybuchowa para **
Shrek Forever ***
Czwarty stopień *
Nasze wielkie rodzinne wesele *

Wywiad z Bogusławem Lindą

2010-07-05T09:04:00.002+02:00

"(...) Podczas tegorocznej edycji Tofifest odebrał Pan nagrodę dla "twórcy niepokornego". Jak ją Pan odczytuje?

Jest Pan kolejnym dziennikarzem, który mnie o to pyta.

Pomyślałem, że warto zacząć od niegroźnego banału, by sprowokować Pana do odpowiedzi na pytanie zupełnie inne: czy ta nagroda jest pewnym stymulantem czy raczej podsumowaniem konkretnego i chyba zamkniętego już rozdziału w karierze?

Nagroda dla twórcy niepokornego to nagroda dla ludzi młodych. Przyznam, że nie wiem jak to zinterpretować, trochę się pogubiłem.

Może jako nagrodę za całokształt, swego rodzaju sugestię, że niczego się już od Pana nie oczekuje?

Za całokształt to się daje raczej nagrodę viagry.

Czyli wciąż pan się buntuje, jest niepokorny?

Jeżeli człowiek się nie buntuje, zwłaszcza w tym zawodzie - artystycznym - to nie powinien go popełniać. (...)"

Czytaj cały wywiad.

Ulubione sceny filmowe #1

2010-07-04T14:04:00.004+02:00

Przypadek #1: Dead or Alive. To prawdopodobnie jedna z najlepszych czołówek filmowych ever. Wariacki, lubieżny i brutalny* przekrój przez japoński underground roku 1999 stanowi nie lada wyzwanie: przeciwstawia sobie estetykę radosnego campu, prowokacyjnej groteski i mocnego kina sensacyjnego, a przy tym onieśmiela otwartością filmowego języka, pozornie niedoskonałym rzemiosłem i konceptami tak karkołomnymi, że nawet zapomnianemu mistrzowi pieprznego orientu, Kojiemu Wakamatsu, się to nie śniło. Gdy zobaczyłem to po raz pierwszy, sześć czy siedem lat temu, zwariowałem. Dosłownie.

* ale i tak w paru miejscach ocenzurowany, nic bliższego oryginałowi na YouTube niestety nie ma

Tofifest 2010, dzień 4-5. Costa-Gavras: zapomniany mistrz

2010-07-01T14:23:00.008+02:00

(powyżej świetna okładka "Zaginionego" z wydania Criterion - zwróćcie uwagę na czcionkę; już wiem jaki będzie mój pierwszy zakup po powrocie do domu)

Zaginiony ****

"(...) Rozpoczynające "Zaginionego" zdanie: "Niektóre z pojawiających się w filmie nazwisk zostały zmienione, by chronić niewinnych, ale także sam film" dobitnie potwierdza dwie inklinacje - dokumentalną i polityczną - którym Costa-Gavras od lat otwarcie zaprzecza, unikając indywidualizowania jakiejkolwiek ideologii. O swoim nagrodzonym m.in. Złotą Palmą filmie mówił swego czasu, że jest zawieszonym w fikcyjnej czasoprzestrzeni zbiorem pojedynczych zdarzeń, które miały miejsce niezależnie od siebie, na przestrzeni wielu lat, że jest to swego rodzaju emanacja tych zdarzeń, mglista i mocno skondensowana. Ale to nieprawda, wynikająca najpewniej z próby obrony filmu przed ingerencją polityczną. Na długo przed swą właściwą premierą, deklaracja z początku kończyła się zdaniem: "Winni są już chronieni". Kilkanaście miesięcy później, w obliczu pozwu amerykańskich oficjeli, film zdjęto z afisza. (...)"

Film ma świetny, acz skromny soundtrack w wykonaniu Vangelisa. Pachnie "Blade Runnerem", nad którym Great V. pracował w tym samym roku. Posłuchajcie.

Przedział morderców ****
Z *****
Stan oblężenia ****
Pozytywka ****

"(...) Już w swym pierwszym pełnometrażowym filmie, "Przedziale morderców", Gavras korzysta z estetyki czarnego kryminału i założeń "Morderstwa w Orient Ekspressie" Agathy Christie po to tylko, by opowiedzieć historię dalece bardziej uniwersalną, kontestującą biurokratyczny tygiel francuskiej administracji, sprzeciwiającą się zastanemu porządkowi, w końcu punktującą jego nieprawidłowości. Nakręcony cztery lata później "Z", przez wielu uznawany za opus magnum greckiego mistrza, to już jakość zupełnie nowa, autonomiczna. Gavras nakręcił jeden z pierwszych thrillerów politycznych, świadomie wykorzystując autentyczne wydarzenia i hollywoodzką dynamikę na użytek walki o sprawę wyższą. Walki często beznadziejnej, nierównej, skazanej na porażkę. (...)"

Czytaj cały tekst o "Zaginionym" i pozostałych filmach Gavrasa.

Wybitne kreacje aktorskie #11

2010-06-30T13:04:00.003+02:00

Przypadek #11: The Best of Arnold Schwarzenegger. NIKT w całej historii kina nie potrafił w taki sposób połączyć złego dialogu ze złym akcentem. :)

Tofifest 2010 - dzień 1-3

2010-06-29T20:33:00.005+02:00

(powyżej fantastyczny motyw przewodni z pierwszego z opisywanych filmów)

Zombie pożeracze mięsa ****

"(...) Jeśli pójść tropem słynnego eseju Susan Sontag, w którym autorka sugeruje śmiało, że campem jest uwielbienie wszystkiego co nienaturalne i pozbawione smaku, przy czym niekoniecznie będące "złą sztuką", znajdziemy tu istotną zasadność. Film Fulciego operuje groteskową przesadą i celebruje brzydotę, pozwalając autorowi stać się de Sade'em filmowego zombizmu. Bo prócz kompulsywnej rzezi, jest tu też absolutnie unikatowa, sięgająca swych wyżyn estetyka włoskiego gore. (...)" Przeczytaj cały tekst.

Przeczytaj także recenzje filmów:

Blob - zabójca z kosmosu *
Glen czy Glenda? *
Nenette ***

[dvd] Truman Show (1998) ****

2010-06-27T11:23:00.003+02:00

"(...) To było spore zaskoczenie. Po kilku chudych latach i tyluż nieudanych filmach (do których, dla porządku, zaliczam zatopione w patosie "Stowarzyszenie Umarłych Poetów") Peter Weir, australijski maestro apokaliptycznej groteski, dokonał rzeczy niebywałej. Zakpił z Hollywood za kilkadziesiąt milionów dolarów. Zakpił trawestując język mainstreamu, zakpił sprowadzając największą z ówczesnych pop-ikon na kolana, w końcu zakpił sugerując, że ta kpina może nam się spodobać. Zwiastun jego filmu jest dość jednoznaczny: oto Jim Carrey, spójrzcie jakie stroi miny! Tylko dlaczego jego śmiech z każdą sekundą staje się coraz bardziej nerwowy? (...)"

Przeczytaj całą recenzję.

Butch Cassidy i Sundance Kid (1969) *****

2010-06-25T14:50:00.004+02:00

raz...

"(...) Dziś, gdy western dawno już nie żyje, jest to także sposobność, by zobaczyć w jakich okolicznościach umierał. A jeśli jeden tylko tytuł miałby stanowić idealne pożegnanie tej wieloletniej, dumnej konwencji to właśnie "Butch Cassidy i Sundance Kid". Nie "Dzika Banda" Peckinpaha, nie "Pewnego razu na Dzikim Zachodzie" Leone. W przeciwieństwie do swych osławionych konkurentów, George Roy Hill znalazł sposób, by pożegnać western godnie. (...)" Czytaj cały tekst.

...i dwa

"(...) Historia Butcha i Sundance'a nie jest najlepszym przyczynkiem do krytycznofilmowej analizy, bo trudno nawet umieścić ją w konkretnej czasoprzestrzeni: nie pasuje do brutalnej rewitalizacji westernu z tamtego okresu, nie wynika z konkretnej mody czy konwencji, ani nawet żadnej nie zaczyna. A jednak, jeśli przyjrzeć się "Pieskiemu popołudniu" czy "Taksówkarzowi" , a nawet "Patowi Garrettowi i Billy'emu Kidowi" Sama Peckinpaha, brutalizacja rzeczywistości łączy się w nich z zagładą buńczucznego idealizmu, jakiej w swym filmie dopuścił się Hill. (...)" Czytaj cały tekst.

Hollywood rozszyfrowane!

2010-06-21T12:05:00.004+02:00

Ostatnie dni mijają mi na nadrabianiu hollywoodzkich (s)hitów, które w tym i poprzednim sezonie przegapiłem. Blisko tuzin obejrzanych tytułów i jedno tylko uczucie, bolesnego deja vu. Nie, żeby mnie to specjalnie dziwiło, ale dopiero odpowiednio dobrany maraton uświadomił mi skalę problemu. Paradoksalnie, wraz z dodatkami dvd do jednego z filmów, "Gamera", przyszło też objawienie. Dlaczego większość hollywoodzkich produkcyjniaków jest do siebie tak podobna, wyzbyta stylu i polotu, wałkująca te same pomysły i schematy?

Odpowiedź znajdziecie w "Inside the Game: Controlling Gamer", zaskakująco bogatym w informacje, 78-minutowym making of, który jest wzgędną rzadkością na tle bezwartościowego marketingu jaki zazwyczaj towarzyszy wydaniom dvd/blu współczesnych blockbusterów. Twórcy tego dokumentu postawili sobie za cel rozebranie procesu realizacji "Gamera" na części, stąd mnóstwo wypowiedzi, choćby o etapie przedprodukcyjnym. Co się okazuje? Póki chodzi o sprawy techniczne (ustawienie kamery, konstrukcja planu, efekty komputerowe itp.) każdy ma tu wiele do powiedzenia. Gorzej, gdy trzeba mówić o kinie samym w sobie. Wtedy pojawiają się już tylko ogólniki lub niczym nieskrępowana niewiedza.

Niektóre z wypowiedzi rozbrajają - reżyser przyznaje, że przed zatrudnieniem jej do jednej z ról nie wiedział kim jest Alison Lohman. Michaela C. Halla nie znali z kolei producenci - by sprawdzić, czy gwiazdor nominowany za rolę seryjnego mordercy do trzech Złotych Globów nadaje się do roli bad guya, zorganizowali dla niego... casting (sic!). Zabawne są też stwierdzenia typu "Chcieliśmy pokazać coś, czego w kinie jeszcze nie było", podczas gdy gotowy "Gamer" kojarzy się ze wszystkim prócz oryginalności. Jaka z tego konkluzja? Czasami warto wyjrzeć ze swojej piaskownicy. A nuż okaże się, że podobne babki lepią także inne dzieci.

Nowe recenzje

2010-06-19T12:28:00.006+02:00

Istota ****

"(...) Stosowany przez dystrybutora marketing sugeruje, że oto mamy do czynienia z kolejną odmianą "Gatunku" Rogera Donaldsona - brutalną historią wyhodowanej w laboratorium istoty, która zwraca się przeciwko swoim stwórcom. Cóż, nie do końca. Vincenzo Natali, wytrawny esteta i wizjoner, ekspert od klaustrofobicznych opowieści sci-fi ("Cube", "Cypher", "Wielkie nic") , bardziej zainteresowany jest sugestywną psychoanalizą. Łączy więc cronenbergowską obsesję ciała z cierpliwą obserwacją, której nie powstydziłby się sam Freud. I rozlicza. Ale nie tytułową istotę, a tych którzy dali jej życie. (...)" Czytaj całą recenzję.

Toy Story 3 ****

"(...) Prawdziwym kuriozum jest, by film do tego stopnia skupiony na hołdowaniu tradycji i nostalgicznej tęsknocie, prezentować widzowi w trójwymiarze utożsamiającym postęp i nowoczesność. Po sukcesie (nie tylko, ale przede wszystkim) "Avatara", Hollywood zwariowało. 3D jest dziś smutnym, obowiązkowym marketingiem, o czym przypomina puszczany przed "Toy Story 3" krótki metraż. Dwa hasające po ekranie ludziki nawołują do otwierania się na to co nowe, do przełamywania niechęci względem tego, co obce. Sprytne, ale jako zdecydowany sceptyk trójwymiaru, nadal nie wiem do czego on mi potrzebny w filmie takim, jak ten. (...)" Przeczytaj całą recenzję.

Jutro będzie futro **

"(...) Powroty do przeszłości doczekały się w kinie tradycji tak długiej, że współczesne pokolenie filmowców nie musi ich już w żaden sposób usprawiedliwiać. Wystarczy chwytliwy tytuł (ten oryginalny łączy w sobie słowa "jacuzzi" i "wehikuł czasu") i... no właśnie, pierwsza z brzegu sytuacja. W filmie Steve'a Pinka drzwi na patio same się otwierają, z basenu bucha złocista poświata, a dalej wszystko toczy się według popularnego schematu: szast-prast, łubudu, witaj przeszłości! (...)". Czytaj całą recenzję.

Plan B *

"(...) Przyglądanie się amantom we współczesnych hollywoodzkich komediach romantycznych to szansa dla wszystkich samców z zaniżoną samooceną. Dowartościować można się choćby w trakcie seansu "Planu B": Stan, obiekt westchnień głównej bohaterki, jest klasycznym przykładem faceta idealnego inaczej. (...) Jennifer Lopez podrywa przede wszystkim swą arogancką nonszalancją, a - umówmy się - wcale nie wygląda jak Brad Pitt, któremu wszystko by można wybaczyć. (...)" Czytaj całą recenzję.

Dziewczyna z ekstraklasy ***

"(...) "Dziewczyna z ekstraklasy" to zaskoczenie. Nie dlatego, że jest dobrym filmem, ani nawet nie dlatego, że jest dobrym filmem dla młodzieży. Bo nie jest. To typowy średniak. Ale przyjemnym rozczarowaniem jest jego humor - prosty, ale niekoniecznie prostacki, niewyszukany, ale też wyzbyty typowo młodzieńczej obelżywości. (...) Fabularnie, ale i językowo, komedia Jima Fielda Smitha przypomina inną "Dziewczynę..." - tę ''...z sąsiedztwa" z Elishą Cuthbert i Emile'em Hirschem, co sugeruje, że jeśli tylko chcieć, wciąż można jeszcze nakręcić komedię dla młodzieży, która nie nokautuje gastryką, szaleńczą obsesją ciała i serią nieuzasadnionych wulgaryzmów. (...)" Czytaj całą recenzję.

Po drugiej stronie filmu #3: Apel

2010-06-15T10:02:00.002+02:00

Po niezliczonych godzinach spędzonych w świątyniach kulturalnego upadku - multipleksach - stwierdzam, co następuje: klip ten powinien być puszczany przed każdym seansem.

[dvd] Chinatown (1974) *****

2010-06-12T19:14:00.006+02:00

Poniższy tekst to tylko recenzja filmu dvd, do tego koszmarnie wydanego, ale "Chinatown" to dla mnie jeden z najważniejszych, najwybitniejszych tytułów amerykańskich, dlatego pozwoliłem sobie na kilka słów więcej niż zazwyczaj...

"(...) W jednej z najbardziej rozpoznawalnych scen "Chinatown" opryszek grany przez Romana Polańskiego kaleczy Jacka Nicholsona, zostawiając na jego nosie paskudną szramę. Ten symboliczny gest jest swego rodzaju piętnem jakim reżyser obdarza głównego bohatera swej mocno gatunkowej opowieści. Od tego momentu twarz prywatnego detektywa J.J. Gittesa szpecić będzie olbrzymi opatrunek, tożsamy z nieprzyjaznym grymasem na jego poirytowanej twarzy. "Koniec zabawy" - zdaje się mówić w ten sposób Polański - "Pora się pobrudzić". (...)"

Czytaj całą recenzję.

W pogoni za perfekcją. Animacja europejska a amerykańska

2010-06-11T18:08:00.003+02:00

"(...) Gdyby tekst ów przyszło mi pisać kilka lat wcześniej, u jego podstaw leżałoby najpewniej roszczenie względem Amerykanów, umotywowane sukcesami pokroju "Tria z Belleville" Sylvaina Chometa, krótkimi metrażami braci Quay, twórczymi manifestami Piotra Dumały , a sięgając poza Europę, kinem autorskim Hayao Miyazakiego. Napisałbym, że oto mamy potencjał, którego amerykańska, skupiona na rozwoju technologii animacja mieć nigdy nie będzie. Dziś na podobną pychę pozwolić już sobie nie mogę. Amerykanie nie tylko zaczęli wchodzić w słowo europejskim buntownikom spoza nawiasu, ale też coraz silniej na nich oddziałują. (...)"

Czytaj cały artykuł.

Nowe recenzje

2010-06-11T17:41:00.007+02:00

Drużyna A ***

"(...) Sięganie po telewizyjną ikonografię lat osiemdziesiątych zawsze wiąże się z ryzykiem, często nieporównywalnie większym, niż w przypadku kontynuowania przebojów kinowych. No bo jak przekuć ten mocno specyficzny okres, kiedy kicz potrafił być zdrowy i tę mocno specyficzną platformę, która zawężała realizatorskie pole manewru, na standardy dzisiejsze? Dwie dekady oddzielające tamten czas od współczesności, to w dobie technologicznego postępu cała wieczność. Jak przejść z jednej ery w drugą? Nie da się. W jednej ze scen czwartej "Szklanej pułapki" pada zdanie, że Bruce Willis jest analogowym zegarkiem w cyfrowym świecie. Tymczasem członkowie nowej "Drużyny A" raczej by się z nim nie zgodzili. W nowych realiach, pośród pikających GPS-ów, zamieniając Wietnam na Irak, czują się jak ryby w wodzie. Zupełnie jakby czas i miejsce nie miały znaczenia. (...)" Czytaj całą recenzję.

Metropia ***

"(...) Zaprawione groteskową anemią postaci o nieznacznie powiększonych głowach i dość konserwatywnej mimice poruszają się po świecie, który łączy w sobie fotograficzną precyzję z kiczem gier komputerowych. Wow! Jak się w tej ponurej wizji nie zatracić? Problem pojawia się, gdy animacja chce nie tylko wyglądać, ale i o czymś opowiadać, co w tym akurat przypadku okazuje się mniej więcej tak ryzykowne jak dziękczynne przemówienie świeżo upieczonej miss świata. Słowa grzęzną w gardle, stres robi swoje, a z głośników sączy się stos klisz i banałów. (...)" Czytaj całą recenzję.

Listy do Julii **

"(...) Fabułę "Listów do Julii" mógłby napisać Nicholas Sparks, autor poczytnych romansideł, który sukces odniósł zaprawiając klasyczną melodramę własnymi doświadczeniami, nostalgią i poetyką przesadnego ekshibicjonizmu. Powstałe w oparciu o jego powieści ekranizacje, m.in. "Pamiętnik", "Szkoła uczuć" czy "Wciąż ją kocham", niczym się od filmu Gary'ego Winicka nie różnią, w miejsce urokliwie romantycznych uniesień oferując tani, płaczliwy melodramatyzm i szereg niskogatunkowych zagrań. Tym większe moje zdziwienie, że na liście płac nazwiska Sparksa nie ma. Znaczy się, choroba się rozprzestrzenia. (...)" Czytaj całą recenzję.

[dvd] Mission: Impossible ***

"(...) "Mission: Impossible" wyznacza symboliczną, acz dość sugestywną granicę między De Palmą-wizjonerem, spadkobiercą Hitchcocka, a De Palmą-wyrobnikiem, hochsztaplerem. Skończyły się wyzwania, pora zacząć zarabiać. Zrealizowany za blisko 100 milionów dolarów remake klasycznego serialu z lat sześćdziesiątych potwierdza, że przepych nikomu nie służy. Co prawda nie pierwszy to przypadek, gdy nadmiar środków finansowych psuje artystę o konkretnym dorobku, ale bolesny o tyle, że De Palmę zawsze definiowała niskobudżetowa kreatywność. Swoje dotychczasowe filmy, bogate w sztuczki wizualne ("Carrie"), operatorskie ("Nietykalni") i montażowe ("Siostry") zawsze traktował jako formę artystycznego manifestu, filmowego stylu, który w przypadku "Mission: Impossible" upada z hukiem. (...)" Czytaj całą recenzję.

Fejsbuk Era

2010-06-09T13:49:00.004+02:00

No i stało się. "Facebook to przyszłość" they said. W odpowiedzi na różne sugestie tych z Was, którzy nie mają swojego profilu na bloggerze, nie lubią subskrypcji postów/komentarzy, a chcą być na bieżąco z aktualizacjami na blogu, załączam wtyczkę do tego podstępnego portalu. Podstępnego, bo czy można dzisiaj funkcjonować poza jego obiegiem? Znam jedną osobę, która twierdzi, że można. Jedną.

A zatem, zapraszam do "lubienia" (button po prawej), dzięki któremu na Waszych fejsbukowych profilach pojawiać się będą informacje o aktualizacjach na Górnej półce. Zresztą, co ja Wam będę tłumaczył...

Enjoy!

KFF 2010 - post scriptum

2010-06-09T00:12:00.006+02:00

Zastanawiałem się o czym napisać na zakończenie. Czy zdecydować się na jakieś większe podsumowanie czy może opisać filmy, których akurat nie miałem okazji zrecenzować na Stopklatce? W pierwszym wypadku przeszkodą jest to, że tegoroczny festiwal nie był takim znowu nośnikiem zdarzeń (przynajmniej dla mnie), by zdecydować się na jakiś ich ekstrakt, w drugim - pośród tych obejrzanych, ale nieopisanych fabuł i dokumentów, większość mi się nie podobała. A, szczerze mówiąc, nie mam ochoty marudzić, narzekać na kliszowy "Kinematograf" Bagińskiego, wyrażać zdziwienia banalnym krótkim metrażem Wolskiego, rozwodzić nad tym czy nowy film Smoczyńskiej jest rozczarowaniem. A jednak o jakimś z pominiętych tytułów chciałbym napisać.

Przed Wami zatem film lepszy od powyższych, jeden z najlepszych polskich jakie widziałem na przestrzeni ostatnich lat. Może mniej znany i wyczekiwany, ale z całą pewnością godzien reklamy. Co prawda nie widziałem go na festiwalu, ale był podczas niego prezentowany, więc czuję się usprawiedliwiony.

Ciemnego pokoju nie trzeba się bać (2009) ****

Krótki metraż Kuby Czekaja napawa optymizmem. Nie jest to film doskonały, spuentowany niestety przesadną dramaturgią, ale sposób prowadzenia narracji i postrzegania przez młodego, ledwie 26-letniego twórcę otaczającej rzeczywistości sugeruje, że mamy do czynienia z kiełkującym talentem. Czekaj tak opowiada o rodzinie, jakby polskiego kina w ogóle nie znał, jakby nie widział dziesiątek kalkujących się, wyzbytych inwencji historyjek swoich rówieśników, jakby nie odciskał się na nim piętnem dorobek zmęczonych weteranów. Ze swoją subtelną w języku i gorzką w oddziaływaniu, acz niepozbawioną przewrotnego humoru i ciepła opowieścią jest przybyszem z innego świata, outsiderem odrzucającym utarte zasady gry.

Bo w polskim kinie, jeśli opowiadać o kryzysie rodziny, to tylko w sposób jednowymiarowy i ostentacyjny, rozdzielając razy na lewo i prawo, czyniąc z dramatu sytuacji tabloidową pożywkę. Tym bardziej dziwi, że Czekaj już na starcie przyjmuje punkt widzenia jedenastoletniej dziewczynki i o rozpadzie więzi opowiada właśnie z jej (zakrzywionej i naiwnej) perspektywy, zmiękczając rzeczywistość iluzoryczną wiarą w siłę ideałów. Dziewczynka odcięta jest od prawdy, co w pierwszej chwili wydawać może się ważnym rodzicielskim odruchem, ale już w drugiej jest tylko obłudą, wyparciem tego co niewygodne. W domu małoletniej bohaterki nie mówi się o problemach - problemy dławi się w sobie, a te szybko urastają do niebotycznych rozmiarów.

Kto ponosi za to winę? Czekaj, w przeciwieństwie do kolegów po fachu, nie doszukuje się przyczyn w środowiskowym uwarunkowaniu, traumach z przeszłości, niegodziwości losu. Rodzina, którą podgląda jest jedną z wielu wokół - ani bogatą, ani biedną, zwyczajną, wyzbytą przesadnie melodramatycznego potencjału. Rodziną, która posiada proste problemy, taką w której zawiodło to co zazwyczaj - czynnik ludzki. W tym przypadku ojciec, głowa rodziny - człowiek słaby, daleki szowinistycznie męskim stereotypom promowanym choćby przez Marcina Wronę. Oglądanie upadku mężczyzny - niepewnego i niezdolnego do przeciwdziałania - intryguje i porusza, zwłaszcza, że owa krytyka nie płynie z feministycznych doktryn czy zaprawionej widowiskową dramaturgią ściemy.

Z drugiej strony, film Czekaja zamknięty jest w przemyślanej, być może ograniczającej formule. Dziewczynka jest narratorką, przez swoją codzienność prowadzi nas za pomocą śpiewanych, przesiąkniętych dziwnym smutkiem wierszyków, a kamera podgląda mieszkanie zazwyczaj z zewnątrz, przez zamglone szyby. Pośród czterech szarych ścian coś się dzieje, coś narasta, zmierza do nieuniknionego. Szkoda trochę tego drzemiącego pod subtelnym przekazem wykoncypowania, szkoda nazbyt dosadnego finału, który powinien raczej pozostać w niedopowiedzeniu. Ale to tylko potknięcie, które młodemu debiutantowi (Czekaj wyreżyserował już wcześniej film, ale w tym kraju drugi projekt to wciąż debiut) należy wybaczyć, bo całkiem możliwe, że jesteśmy świadkami ostatnich szlifów wspaniałego diamentu. Trzymam kciuki.

KFF 2010 - dzień 6

2010-06-06T12:00:00.002+02:00

Ucieknijmy od niej *****

"(...) Oglądanie dokumentów Marcina Koszałki - przynajmniej tych najważniejszych, najbardziej osobistych (m.in. "Takiego pięknego syna urodziłam", "Jakoś to będzie", "Do bólu") - to nieustanne odkrywanie przerażającej prawdy. O życiu, splątanych wokół niego zależnościach, śmierci. O sobie. Oponenci Koszałki nazywają go dokumentalnym pornografem, emocjonalnym fetyszystą - filmowcem egocentrycznym, skupionym na sobie i swoich problemach, posługującym się widzem jako specyficzną formą autoterapii. Jeśli któryś z jego filmów powyższe zarzuty dyskutuje najdobitniej, jednoznacznie je przy tym odrzucając, to właśnie "Ucieknijmy od niej". Najbardziej, do bólu wręcz, osobisty z dotychczasowych jego dokumentów.(...)"

Czytaj cały tekst.